संबिधानसभालाई हामीले नेपाली क्रन्तिको बदलिएको एउटा बिषेशता भनेर जनतामा स्थापित वनाएका छौ

क. बिप्लव

एकिकृत नेकापा माओवादीका सचिवालय सदस्य

2, April, 2009

एकिकृत नेकापा माओवादीका सचिवालय सदस्य क. बिप्लव यूरोप भ्रमणको क्रममा जनदिशा दैनिकको यूरोप प्रतिनिधी दधिराज घिमिरेले लिनु भएको अन्तर्वाताको पर्ुण्ा पाठ ।

सवै भन्दा पहिला त म तपाईलाई जनदिशा दैनिकको यूरोप प्रतिनिधको हैसीयतले तथा एन पि पि एफ डट बिईको तर्फाट यस प्रवासको भुमिमा हार्दीक स्वागत गर्दछु ।

म पनि हाम्रो पर्टर्ीीाम्रा नेता र कार्यकताहरु संगसगै नेपाली जनताको तर्फाट प्रवाशमा बसेर पनि यो खालको एउटा कार्यक्रम आयो जना गर्नु भएकोमा धन्यवाद दिन चाहान्छु ।

क. बिप्लव ःअहिलेको बिश्व साम्रज्यवादीहरुको र बिस्तारबादीहरुको घेरावन्दिीको बिचमा पनि एकिकृत नेकपा माओवादीले दश वर्षो महान जनयूद्ध हुदै शान्ति प्रकृयामा प्रवेश गरेर संंबिधान सभाको निर्वाचनवाट सबै भन्दा ठुलो दल भएर सरकारको नेतृत्व सम्म आउन सफल भएको छ यसको मुख्य कारण के होला ?

तपाईले एउटा महत्वपर्ुण्ा बिषय उठाउनु भयो । खासगरी नेपालको जनयूद्ध सफल हुनु नेपाली जनताले नेकपा माओबादीलाई निर्वाचनमा आप\mनो प्रतिनिधीको रुपमा चुन्नु र संबिधान सभामा बिजय गराउनुको पछाडी प्रमुखरुपमा हामी पांच सातवाटा बिषयहरुलाई अगाडी राख्न सक्छौ । पहिलो मार्क्सबाद एउटा त्यस्तो बिज्ञान हो यसको बिचार र सिन्दान्तलाई सहि ढङ्गले आत्मसाथ गर्ने र प्रयोग गर्ने हो भने भ्रम र षडयन्त्रमा बाचेको साम्रज्यवादी र पुजिबादी दुनियालाई परास्त गर्न सकिन्छ भन्ने बुझेका छौ र त्यो कुरा नेपालमा साबित भएको छ । दोस्रो नेपालको राजनैतिक घटनालाई ठिक ढङ्गले बिष्लेषण गर्न सक्ने हाम्रो पार्टर्ीीेतृत्व संग रहनु र त्यो बिचार र क्षमातालाई कर्यान्वयन गर्ने पार्टर्ीीहनु हो । तेस्रो कुरा कुनैपनि देशको हकमा दुश्मनहरुलाई परास्त पार्नका लागी र षडणयन्त्रहरुलाई ध्वस्त पार्नका लागी एउटा असल कम्यूनिष्ट पार्टर्ीीो जनतामा र्समपित र सहि बिचार दृष्टिकोणलाई आत्मसाथ गर्ने कम्यूनिष्ट पार्टर्ीीाहिन्छ । त्यो पनि नेपालमा रहन गयो । चौथो कुरा पार्टर्ीी निती र कार्याक्रमलाई आप\mनो जिवनसंग साटेर कार्यन्वन्यन गर्नर् इच्छा शक्ति भएका उत्साही कार्यकर्ता हुनु अर्को बिजयको कारण हो । पाचौं सहि बिचार कार्यक्रम पाए पछि जनताको एउट कित्ता पर्रर्ीवतनको शक्तिकोरुपमा बदलिनु र सगंसगै बिश्व भरी रहेका हाम्रा नेपाली दाजु भाईहरु हाम्रा भाईचारा पार्टर्ीी र श्रमिक जनताहरुले नेपालको आन्दोलन संग एउटा सामुहिक संवन्ध वनाएर सहयोग गर्नु पनि यो सफलताको कारण हो । र यसरी हामिले हर्ेदा के देख्छौं भने यदी सही बिचारलाई संपर्ुण्ा पक्ष संग समन्वय गर्न सकियो भने आखीरी दुनियाको समस्याको सामधान समाजबादी सिदान्तमा छ र त्यसले नै जित्न सक्छ भन्ने साबित भएको हामीलाई अनुभव भएको छ ।

जनताले सोचे जस्तो जनमुखी संबिधान वन्न नदिन बिभिन्न शक्ति केन्दहरुले यो या त्यो निहुमा घेरा बन्दी गरेको देखीन्छ ति सवै खाले घेराबन्दिलाई तोड्न यहांको पार्टर्ीी कस्तो रणनिती लिएको छ ?

पहिलो कुरा संबिधानसभालाई हामीले नेपाली क्रन्तिको बदलिएको एउटा बिषेशता भनेर जनतामा स्थापित वनाएका छौं । यो एउटा सामान्य कानुन वनाउने कुरा मात्र होईन यो नेपाली जनतालाई र्सार्वभौम शक्तिमा बदल्ने, नेपाल राष्ट्रलाई एउटा स्वभिमान राष्ट्रको रुपमा बदल्ने,स्वतन्त्र राष्ट्रको रुपमा बदल्ने कुरा जनतामा हामिले संपे्रषण गरेका छौ । र यो कुरा जनताले बुझेका छन । दोस्रो सवै भन्दा उन्नत र बैज्ञानिक संबिधान र्सवहारा बर्गको दस्ताका प्रतिनिधीले मात्र दीन सक्छ भन्ने कुरा हाम्रो नयां प्रस्ताबित संबिधान याहांहरुले हेरी सक्नु भयो होला जुन बाहिर पनि आई सकेको छ। हामिले जनताको गणतान्त्रीक संबिधान प्रस्तुत गरेका छौं । तेस्रो नेपालमा अहिले हामिले स्थापित गर्न खोजेको संबिधान भनेको जनताको संबिधाननै हो भन्ने कुरा हामिले जनताको बिचमा लगीरहेका छांै । अर्को कुरा अहिले तपाईले भन्नु भयो नेपालको परर्ीवर्तन र नेपालको आन्दोलनलाई घेरावन्दि गर्ने कोशिस देस भित्रका यथास्थीतीवादी र प्रतिगामीहरुवाट पनि भई रहेको छ । त्यस्तै साम्राज्यवादी र बिस्तारवादी शक्ती र तिनका एजेण्टहरुवाट भई रहेको छ । र हिजो हारेका तर अहिले सत्ताको मोहमा बिभिन्न ढङ्गले चलखेल गर्न खोज्ने प्रतिगामी खालका दलालहरुले यो घेरावन्दी गरेका छन । हामिले जनतामा यदी संबिधान निर्माण प्रकृयामा जनतालाई असफल पार्न,राष्ट्रलाई असफल पार्न यस्ता घेरावन्दी हुने स्थीती आयो भने त्यसको प्रतिरोध गर्न तयारी अवस्थामा बस्नु पर्छ भन्ने सन्देश तथा अभियान चलाई राखेका छौं । भर्खरै मात्र पनि हामीले जागरण अभियान देश भरी चलाई रहेका छौं र यो अभियानले के बुभ\mनु पर्छ भने जनताको संबिधान वन्नु पर्छ, बनाउन सकिन्छ भन्ने प्रबृती र प्रभावनै नेपालमा प्रधान छ ।त्यसैले यो बन्न सक्छ यदी यो बनाउनमा कसैले बाधा हाल्न खोज्यो भने त्यसलाई प्रतिरोध सर्घष्ाबाट धारासाही बनाउन सकिन्छ भन्ने हामिलाई लागेको छ र यो अभियान नेपालमा चलिरहेको छ ।

अहिले कम्यूनिष्टहरुको धुब्रीकरणले नेपाली जनतमा उत्साहा आएको पाईन्छ । यो धुब्रिकरणको आधारहरु के के हुन । यो एकताका आधार जनयूद्धका उपल्वधीहरुलाई महत्व दीएर भएको छ वा शान्ति प्रकृयालाई महत्व दीएर भएको छ ?

तपाईले ठिक प्रश्न राख्नु भयो नेपालमा केही बर्षयता दुनियालाई प्रभाबित पार्न सक्ने नयां नयां अभ्यासहरु नयां नयां बिषयहरु अगाडी ल्याएका छांै । र जनयूद्ध पनि यो सताब्दीमा साम्राज्यबादीहरुलाई च्यालेन्ज गर्ने प्रकृया थियो। नेपालमा राजतन्त्रको बिरुद्ध संपर्ुण्ा दलहरुलाई लिएर जाने जनअन्दोलन पनि एउटा नौलो बिषेशताको थियो । संबिधान निर्माणको कुरा हाम्रो नेतृत्वमा हुने दुनियालाई प्रभाव पार्ने बिषेशता हो ।अहिले हामिले सबिधान लेख्ने कुरा गरेका छौं । कम्यूनिष्ट पार्टर्ीीलाई एउटै बनाउने निर्ण्र्ााे पनि दुनियालाई प्रभाव पारेको छ । एकाताको आधार के हो भनि तपाईले प्रश्न राख्नु भयो कम्यूनीष्ट पार्टर्ीी आप\mनो वरीपरीका शक्तिहरुलाई गोलवन्द गर्ने एकाकार गरी एकिकृत आन्दोलनको सृष्टी गर्ने आधार भनेको मार्क्सबादी बिचारले बनाउने गर्दछ । भौतिकवादी बिचार तथा द्धन्दबादी बिचारले बनाउने गर्दछ । बैज्ञानिक बिचारले बनाउने गर्दछ । त्यसै कारण हामिले के भनेका छौ भने जति पनि कम्यूनिष्ट पार्टर्ीीको सहि बिचारको बुझाई छ बैज्ञानिक बुझाई छ ति कम्यूनिष्ट पार्टर्ीीलाई केन्द्रिकृत गर्नु पर्छ भन्ने हाम्रो पार्टर्ीीे सोचाई हो । अहिलेको एकता एकताकेन्द्र सम्म आईपुग्दा सफल भएको छ । अर्को कुरा सैदान्तिक ढङ्गले मात्र होईन राजनैतिक ढङ्गले हर्ेदा पनि नेपालको राजनैतिलाई कुन कम्यूनिष्ट पर्टर्ीी कसरी बुझको छ भन्ने आधार बनाएका छौ । हामिले अहिले के भनेका छौ भने नेपाली जनताको प्रधान शत्रु को हो भन्ने बिषयमा मेल खान्छ भने त्यस्तो कम्यूनिष्ट पार्टर्ीींग हामिले एकता गर्न सक्छौ । अर्को कुरा नेपाली जनताले नेपाली जनताको दुश्मन संग लड्ने सवालमा कस्लाई नेता बनाउनु पर्छ भन्ने सवालमा मान्यता राख्नेहरु संग हामी एकता गर्न सक्छौ । तेसो्र अहिलेको नेपाली समाजमा विध्यमान अर्न्तबिरोधहरु कहांनेर छ भन्ने विषयमा सहमत भएमा एकता गर्न सकिन्छ। दलाल पुंजिपतीहरुसंग संबिधान निर्माणको सवालमा लर्डाई हुन्छ ,राष्ट्रीयताको सवालमा पनि लर्डाई हुन्छ । राष्ट्रवादी र बामपन्थिहरुलाई संगै लिएर लडनु पर्छ भन्ने कम्यूनिष्ट पार्टर्ीीसंग हाम्रो एकता हून सक्छ । चौथो नेपालको संर्घष्ा कता तिर जादै छ भने नेपाली जनताले जित्ने तर्फर नेपाली जनताका दुश्मनहरुले हार्ने तर्फजादै छ तर त्यो र्सर्ंघषलाई ब्यवस्थीत गरेर उठाउनका निम्ती आगामी जनताको संर्घष्ालाई सुसंगठीत वनाउन पर्छ भन्ने कुरा हामीले राखेका छौ । यी मुलभुत कुराहरु मिली सके पछि हामीले पार्टर्ीीकताका लागी अगाडी सार्यौं र यो भन्दा पहिले नै पांचवटा कम्यूनिष्ट पार्टर्ीी सगं एकता गर्यौ र अहिले एकताकेन्द्र सगं गर्यौ र अरु कम्यूनिष्ट पार्टर्ीीभत्रकार् इमान्दार क्रन्तिकारीहरुसंग या पार्टर्ीीसंग गर्दै जानेछौं । यसले संपुण नेपाली जनतालाई उत्साहित बनाएको छ । संपर्ुण्ा का्रन्ति चाहाने नौजवान हरुलाई आकषर्ीत गरेको छ । यसको प्रवाह अगाडी बढी रहेको छ । आशा गरौ नेपालमा यस्ले एउटा शक्तिशाली कम्यूनिष्ट पार्टर्ीी कम्यूनिष्ट केन्द्र सृष्टी गर्न सक्ने छ । र त्यसले जनताका अहिले सम्म पुरा नभएका आकांक्षा र सपनालाई पुरा गर्न सक्छ भन्नेमा हामी बिश्वस्थ छौं ।

अहिले नेकपा एकीकृत माओवादीलाई धैरेले धेरै कोणवाट बिषल्लेशण गरेको पाईन्छ एकाथरी एकीकृत नेकपा माओवादी बिस्तारै सुधारबाद हुदैं एमाले जस्तै दक्षीणपन्थि संसोधनवाद तर्फ भासीदै छ भन्छन यो आरोपको पछाडी बैचारीक पक्ष प्रमुख छ या ब्यवारीक पक्ष प्रमुख छ ?

यो ठिक कुरा राख्नु भयो । नेकपा एकीकृत माओवादी भनेको एउटा नयाँ सर्न्धर्भमा कृयाशील पर्टर्ीीो । यो बारेमा थुपै्र खालका प्रतिकृयाहरु भई रहेको छ । र हुने कुरालाई हामीले स्वभाबिक मानेका छौ । परीस्थीतीको नेतृत्व गर्न नसक्ने सँस्थाहरु र ब्यक्तीहरुको चर्चा यो दुनियामा कतै पनि भएको पाईन्न र हुने पनि छैन । जो स्थीतीहरुको सामाना गर्न तयार हुन्छ, चुनौती सगं जुध्ने साहास गर्छ त्यसको बारेमा सवैतिर बाट समिक्षा हुन्छ । माओबादीलाई कसैले उग्रवाम पार्टर्ीीे रुपमा पनि बिष्लेश्ण गर्छन, कसैले सुधारबाद तर्फजान लागेको भनेर बिष्लेषण, गर्छन कसैले योग्य र अग्रागामी पार्टर्ीीे रुपमा बिषलेश्ण गर्छन, कसैले बैज्ञानिक र अग्रगामी पार्टर्ीीे रुपमा बिषलेश्ण गर्छन तर हामीले बुभ\mने कुरा केहो भने माओबादी पार्टर्ीीरुको टीप्पणीबाट हतास हुने आप\mनो बिबेक गुमाउने पार्टर्ीीोईन । माओबादी पार्टर्ीी अहिले सम्म र जनयूद्ध शुरु गर्दा पनि सबैखालका टिप्पणीलाई शिक्षाकोरुपमा ग्रहण गर्दै आप\mनो जिवनमा बिचलन आउन नदिने वातवरण बनाउदै याहाँ सम्म आईपुग्यो । माओबादीले अरुले भने जस्तो उग्र वामपन्थ कम्ाजोरी गर्ने वाला पनि छैन, माओवादी पार्टर्ीीरुले भने जस्तो साम्राज्यवादीहरुसंग आत्मसमपर्ण्र्ाार्ने तिर या क्रान्तिको आप\mनो जिम्मेवारीबाट पन्छिएर भाग्नेवाला पनि छैन । सुधारबाद तर्फजनेवाला पनि छैन । अर्कमण्ड्यतामा फस्नेवाला पनि छैन । माओबादी पार्टर्ीीनताले अपेक्षा गरे अनुरुप हाम्रो बिष्लेश्ाणमा के हो भने नेपाली जनतालाई क्रान्ति सम्पन्न नहुदाँ सम्मको गन्तब्यमा पार लगाउनु पर्दछ । माओबादी पार्टर्ीीे अपेक्षा र आशामा जनताले जुन खालको बलिदान र त्याग गरेका छन त्यो त्यााग र बलिदानलाई आप\mनो तागतमा बदलेर नेपाली क्रान्ति नेपाली जनता नेपाल राष्ट्रलाई भबिष्यमा अग्रसर गराउनु पर्दछ र त्याहाँ सम्म पुर्याउनु पर्दछ भन्नेमा हाम्रो पार्टर्ीीे प्रतिबद्धता छ । हाम्रो पार्टर्ीीयसको निम्ती कृयाशील छ । त्योसो गर्दा मानिसहरु भन्छन माओबादी पार्टर्ीीुधारवादी हुन्छकी । हो हाम्रो अगाडी त्यस्तो खालको बस्तुस्थीती पनि छ। दुनियामा एकथरी कम्यूनिष्टहरु समस्यालाई सामधान गर्ने बिष्लेश्ाण त गरे तर तिनीहरुले लागु गर्न सकेनन् र साम्राज्यवादी घेराबाट भागेका छन । तिनिहरुले दुनियालाई सामाना गर्न सकेनन्। त्यसरी विगतको इतिहासलाई हर्ेदा शंकाहरुसुदारवादी तर्फजान्छकी भन्ने उठन सक्छ । त्यो स्वभाबिक कुरा हो । नेपालको सर्न्दर्भमा पनि अहिले हामीले के बुझेका छौं भने अहिले हामी खुला परीबेशमा छौ। खुला परीवेशमा सरलता तिरवाट सामाधान खोज्ने हुन्छ ।त्यसले स्वाभाबिक ढङ्गले पार्टर्ीीई अलि बिचलीत गर्छकी भन्ने कुरा स्वभाबिक कुरा हो । त्यस्तै हाम्रो सहकार्य केहि संसोधनवादी अवसरबादी र केही यथास्थीतीवादी पर्टर्ीी संग छ। त्यो स्थीतीमा जनताहरु र कार्यकर्ताहरुमा कतै यो पार्टर्ीीनि बिस्तारै गठबन्धनको चङ्गुलबाट उम्कन नसकेर सुधारवाद तर्फजान्छकी भन्नु पनि स्वभाबीक हो । अर्को माओबादी खुल्ला भई सके पछी हिजोको जस्तै भुमिगत जिवनमा छैन । त्यसैले केहि माओवादी मान्छेहरुमा फरक दृश्यहरु देखा पर्ला, केहि गल्ती कम्जोरीहरु देखा पर्ला, जनताको अगाडी उनिहरुको ब्यवहार अलि असजिलो होला त्यसले जनतालाई, कार्यकर्तालाई लाग्न सक्छ कतै माओबादी पर्टर्ीीनि सुधारवाद तर्फजानलागेको त होईन । यो कुरा स्वभाबिक हो तर अहिले हामिले के भनेका छौ भने हामी सचेतता पर्ुवक अगाडी आईरहेका छौ । अव सुधार बादी हुन्छकी हुदैन भन्ने कुरा मान्छेलाई हेरेर होईनकी त्यसको निती र कार्यक्रमलाई हेरेर बिषलेश्ण गर्ने कुरा हो हामी सुधारवादी हुदैनो । मानिसहरुलाई परेको ब्यवाहारीक कारण बाट हो तपाईले हर्ेर्नु भयो भने हामी भर्खरै खरीपर्टर्ीीट पार्टर्ीीक ढिक्का भएर आएको छ । खरीपाटी बाट हामीले जनताको गणतन्त्र भनेर राजनैतिक कार्यक्रमलाई अगी सारेका छौ । अहिले हामीले जनताको गणतान्त्रिक संबिधान निर्माण गर्नका लागी नेपाली जनताका बिच अभियान संचालन गर्ने अभियान चलाएका छौ । साम्राज्यबादी र बिस्तारबादी को बिरुद्ध राष्ट्रबादी मोर्चा निर्माण गरी सबै भन्दा अग्रिम मोर्चामा खडा गरी राष्ट्रबादी मोचार्मा नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, कर्मचारीहरु देखी लिएर जनता र अर्न्तर्राष्ट्रिय हाम्रा भाईचाराहरु, बिदेशमा बसेका हाम्रा दाजुभाईहरुलाई राष्टबादी मोर्चामा संगठीत गर्ने नितीहरु अख्तीयार गरेका छौं । यो सबै कुललाई जोडेर हर्ेर्नु भयो भने शंका त हुन सक्छन तर यि शंकाहरु माओबादीको हकमा ब्यवहारीक बन्ने छैनन् । ति शंकाहरु यथार्थमा बदलिनेवाला छैनन् ।र यो एउटा खालको बिश्वास नेपालमा छ माओबादी क्रन्तिकारी हो क्रन्तिकारी आन्दोलनको नेतृत्व गर्छ । नेपाली क्रन्तिलाई सपन्न गर्छ् भन्ने दृष्टीकोण छ त्यो नै अन्तिममा गएर सफल हुने छ ।

यहाले नेपाली जनप्रगतीशिल मचं,बेल्जियमका आठौं साधारण सभामा प्रमुख अतिथिको रुपमा सहभागिता जनाउनु भयो , तपाईलाई कस्तो अनुभुती भएको छ ?

यूरोप भ्रमण मेरो पहीलो हो । अर्न्तर्राष्ट्रिय आन्दोलनको बिषयमा थुप्रै अध्ययन गरेको थिएं । यूरोप एउटा सभ्यताको केन्द्र हो भन्ने कुरा हामीले राम्रो संग बुझेका छौं । मार्क्सबादको केन्द्र पनि उन्नाइसौ र बिसौ सताब्दीमा यूरोपनै थियो भन्नेकुरा सबैलाई थाहा भएकै हो । एउटा सहि बिचारको बिस्तार यूरोपका केन्द्रतिर बाट पर्ुवतिर र दक्षीण तिर फैलिएको साँचो हो । यसलाई नजिक बाट हर्ेर्ने चाहाना स्वभाबिक ढगङ्गबाट एउटा कम्यूनिष्टमा हुने कुरा हो र म मा पनि त्यो खालको एउटा चाहाना थियो । बेल्जियममा बस्ने साथिहरुले प्रगतीशिल खालका पार्टर्ीीसंग मिलेर जति खेर बेल्जियम सरकारले नेपाली प्रतिकृयाबादी सरकारलाई अटोमेटीक हतियार बेच्ने तयारी गर्दै थियो त्यसले नेपाली जनता र नेपाल राष्ट्रलाई हित गर्दैन भन्ने बुझी सके पछी प्रवासमा बसेर पनि राष्ट्र र जनताको पक्षमा जोखीम मोलेर पनि आवाज उठएका कुराहरु हामिले सुनेका थियौ । त्यती बेला हामिले जनतामा सन्देश लगेका पनि थियौ हामी एक्लै छैनौ भनेर त्यो आन्दोलन कसरी संगठीत थियो र कसरी गई रहेको छ भन्ने कुरालाई नजिकबाट छलफल गर्ने हर्ेर्नेर् इच्छा पनि थियो । अहिले नेपालमा जो एउटा लर्डाई चलिरहेको छ जनता र याथास्थीतीबादीहरुको बिचमा हामीलाई नेपालबाट मात्र होईन संसार भरी बाट हाम्रा नेपालीहरुको सहयोगको पनि जरुरी छ,हाम्रा भाईचाराहरुको सहयोगको पनि जरुरी छ । ति सबैलाई सन्निकट ल्याउनका निम्ती नजिकको सहकार्यमा ल्याउनका निम्ती हामीले पहलगर्नु पर्छ जस्तो लागेको थियो यि सर्न्दर्भ सहित बेल्जियम आई पुग्दा यहांको संगठन नेपाली जनप्रगतीशिल मचं,बेल्जियमले कार्यक्रम आयोजना गर्यो बास्तवमा एक पटक नेपाल जस्तो देशले आप\mनो जिमेवारी बिदेशमा बसेर पनि त्याहाँका नागरीकहरुले पुरा गरी रहेको ताजा अनुभुति भयो । दोस्रो हाम्रा शहिदका गितहरु यूद्धका गितहरु हाम्रा बलिदानका गितहरु नेपाली जनताले गरेका त्यागका गितहरु यहाँ प्रत्यक्ष सुन्न पाउदा र त्यसमा सहभागी बन्न पाउदा आन्नद अनुभुति पनि भयो । अनि संगसंगै यहाँका कमरेडहरु र यहाँका साथिहरुले नेपालको बिषयमा चिन्ता गरेको आप\mनो सहभागीताका लागी जागरुक बनेको र दुश्मनहरुका षडयन्त्रहरुका बिरुद्ध योगदान गर्ने चाहानामा सक्रीयता देखाउनु भयो त्यसले बास्तवमा नेपाली जनतालाई शक्ति प्रदान गर्दछ । हाम्रो पर्टर्ीीई थप जिमेवारी र उत्साहा दीएको छ भन्ने बिश्वास पैदा भएको छ । यस अर्थमा वास्तवमा यहाँ काम गर्ने साथिहरु तपाईहरु यहाँका प्रगतीशिल पार्टर्ीीलाई धन्यवाद दीनु आवश्यक छ । हामीले अभार ब्यक्त गनु पर्दछ ।

प्रवाशी नेपालीहरुको बिषयमा नेकपा एकीकृत माओवादीले प्रस्ताबित संबिधानमा मौन जस्तो देखीयो नयां सबिधानमा प्रवाशी नेपालीहरुको समस्याको बिषयलाई तपाईको पार्टर्ीी कसरी सोचेको छ ?

त्यसो होईन नेपालीहरुको बारेमा संसारमा जता पनि छन उनिहरुलाई संगठित गर्ने नेपालको आन्दोलनमा सहभागी गराउने र नेपालको नयां भबिष्यमा प्रवाशी नेपालीहरुको भबिष्यलाई ग्यारेन्टि गर्ने बिषयमा सबै भन्दा अगाडी माओवादी पार्टर्ीीै छ । यहा मात्रै होईन संपर्ुण्ा बिश्वमानै संगठीत गर्ने अभियाननै जुटेको छ त्यसको नेतृत्व माओवादी पार्टर्ीी गरी रहेको छ । जहा सम्म संबिधानमा यहां बस्ने नागरीकहरुको भुमिका कसरी सुनिश्चीत गर्ने भन्ने कुरा हो तपाईहरुको सुझाव पनि आएको छ हामी गएर पर्टर्ीी छलफल पनि गर्ने छौ । प्रवाशी नेपालीका भोटीङ्ग अधिकारका कुरा,संबिधान सुझाव समिती बनाउने कुराहरु,नेपालका नागरीकहरु बिदेशमा आएर परेका अप्ठेराहरुलाई फुकाउने बिषयमा हाम्रो छलफल हुनेछ । तपाईहरुका अपेक्षा गरे अनुरुपनै यो अहिले संसार भरि छरीएर रहेका नेपालीहरुलाई आवाश्यकता जे छ त्यही अनुरुपनै हामी निर्ण्र्ााा पुग्ने छौ । हामी आशा के गरौ भने माओबादी पार्टर्ीीमग्र नागरीक जो जतासुकै बसेका हुन् उनिहरुको उत्कृष्टतालाई र अधिकारलाई रक्षा पर््रवदन गर्नु पर्छ भन्ने हाम्रो पार्टर्ीीभएकोले कुनै समस्या पर्ने छैन त्यसलाई नेतृत्व दिन माओवादी पार्टर्ीीक्षम छ ।

अन्तमा प्रवाशमा रहेका संपर्ुण्ा प्रवाशी नेपालीहरुलाई तपाई के सन्देश दिन चाहानु हुन्छ ?

हामीले लामो कुरा पनि गर्यौं । यध्यपी बिषय धेरै पनि छ। छोटो छलफलमा सबै कुरा हुने पनि भएन तर पनि हामीले भन्ने गरेका छौ र हाम्रो पार्टर्ीीे धारणा के छ भने नेपालमार् इतिहास फेरीएको छ नेपाल राष्ट्र सक्रमण बाट, प्रशव बेदनाबाट गुज्रीरहेको छ त्यसले एउटा नयां भबिष्य जन्माउने संभावाना छ । यो एउटा लर्डाई नेपालमा बस्ने नेपालीको मात्र होईन यो मानव समुदायको लर्डाई हो । बिश्व भरी बसेको नेपालीहरुको लर्डाई हो । त्यस अर्थमा सधै नआउने खास खास समयमा मात्रै जनताको अगाडी आउने यस्तो अवसरलाई हामिले नयां भबिश्य निर्माणको लागी अधिकतम रुपले उपयोग गर्नु पर्छ र त्यसलाई सफल पार्नु पर्छ यस अर्थमा यो भुमिकार् इतिहासका सामन्य क्रम जस्तो होईन यो बिशिष्ट क्रम हो।जे जसरी अहिले सम्म यूरोपबाट नेपाली जनता नेपाली राष्टलाई सहयोग पुर्याउदै आउनु भएको छ यसलाई अझै सुदृण गरौ र नयां नेपाल निमार्ण्र्ाा सहभागी बनौ भन्ने आग्रह र अपिल गर्न चाहान्छु ।

तपाईको महत्वपर्ुण्ा बिचारहरु नेपाली जनप्रगतीशिल मंच बेल्जियमको आठौ साधरण सभामा पनि दीनु भयो र यस अन्तवार्तामा पनि नेपालको बर्तमान राजनैतिक स्थीती र प्रवासी नेपालीहरुको बिचमा थुप्रै जिज्ञासाहरुको हल गरीदीनु भएको छ र यहाँलाई प्रवाशी नेपालीहरुको तर्फाट धन्यवाद दीन चाहान्छु ।

मेरो पनि धन्यवाद

२४ मार्च २००९

Friday, April 3, 2009

Interview with Com. Suresh Kumar Ale Magar- Member of the Constituent Assembly for the Unified Communist Party Nepal (Maoist)

"We would like to call on the progressive and leftist forces of the world... to support us so revolution and be accomplished."

On April 2nd i had the opportunity to interview Mr. Suresh Kumar Ale Magar, who is a member of the Constituent Assembly for the UCPN(Maoist). It is an interesting interview- with some very interesting comments about Latin America. There was some minor editing for clarity.

Ben Peterson: Mr Suresh thank you very much for meeting with me.
Suresh Kumar Ale: Thank you, and welcome to Nepal
BP: Thank you very much. So you are a member of the Constituent Assembly...
SKA: Correct.
BP:... and the Unified Communist Party of Nepal (Maoist). How long have you been part of the Maoist movement here?
SKA: The Maoist movement? About 30 years, three decades.
BP: Thats a considerable amount of time. So you were with the party throughout the war period?
SKA: When i joined this movement it was not the Communist Party of Nepal (Maoist), it was named at that time the CPN(Masal). But later there were many separations, separate factions and then we became the CPN(Maoist). It is now after a reintegration with the CPN(Mashal) and the CPN(Maoist) that the party is now the Unified CPN(Maoist)
BP:And you were elected to the assembly in the First Past the Post system?(1)
SKA: Yes
BP: From which district?
SKA: From the first past the post not the proportional representation, from constituency number one Tanahun district.
BP: Now there has been allot of talk from the party leadership about leading the revolution from the government, this is very new and a very different tactic that hasn't really been explored by revolutionaries before, and it is a very different tactics to the Peoples War that went for over 10 years. So it is obvious that the tactics of the party has changed, but has the overall goals and overall aims of the party changed as well?
SKA: No the overall goal of the party has not changed at all and shall not ever change at all. Our ultimate goal will remain the same, of course there will be different tactics, tactical change. This is what we have done in the context of Nepal. No revolution ever repeats, what can be done is revolutions can be developed after taking into account the particular context, particular situation in a society. We need a marxist and leninist model for the particular context of Nepal. Thats what we need to develop. We have to chart a new path, a new phase. that's what we have done, and our vision is that in our revolution the reactionaries of Nepal are trapped in a very critical situation. Because of the contradictions between them they had to change sides, and because of our interpretations of the contradictions in the reactionary classes one group of the reactionary class was compelled to make a kind of compromise or coalition (with the revolutionaries). Certain parliamentary parties were compelled to do so because of the autocratic rule of the then monarchy of King Gyanendra. This is what happened and this is why we had to refine our practices in this way. And s there were elections to the Constituent Assembly in which we, in which our party the UCPN(M) emerged as the largest political force. And later our party had to lead the government. (2)
BP: Now there is the situation where there is both the Peoples Liberation Army, and the (ex Royal) Nepali Army, and this is a big point of different between the Maoist led government and the political opposition(3), how to integrate these armies and implement security sector reform- so what is the Maoist plans for the Security Sector Reform and the integration of the armies?
SKA: As you know that until now two armies existed, one Peoples Liberation Army, one Nepal Army. What needs to happen is the merger of the two armies, and the creation of a new Army. Of course there will be a sort of "process" as the comprehensive peace accord stipulates- supervision, integration and rehabilitation of the maoist combatants. It is the responsibility of the government. So we must respect it, respect both armies and build a new army. Of course if anybody from the PLA wouldn't like to join the army, they can leave safe, maybe they would prefer to join the police force or other security sector- then ok. But in the end all the soldiers, the whole PLA must be able to join the Army.
BP:This has all been complicated recently by the actions of the Nepali Army with the support of the political opposition in the recruitment issue in the army and the retirement of 8 generals being resisted. At present the army really is renegade, so is this and the actions of the Nepali Congress a threat to democracy and the future of Nepal?
SKA: Well yes, there are serious challenges to the ongoing peace process, but i think in the end this will not be a problem. After all in the interim constitution and the comprehensive peace accords it is clear that integration will happen, so no one can go back from that and those understandings and agreements.
BP: I think it is fair to say that the situation in Nepal is currently one of re founding the nation. As a new beginning for a "New Nepal". "New Nepal" has been talked about allot by the leadership, such as Prachanda and Dr Bhattarai and others, so what will the "New Nepal" look like, and what will the new constitution include?
SKA: Well it will be a republic, this has already been achieved. "New Nepal" for us, for Maoists and revolutionaries "New Nepal" means a Nepal on the way to socialism. On the road to socialism. New Democratic Nepal. Of course for other people "New Nepal" may not mean this. Some want "New Nepal" to be like what the old Nepal already is. Or other people may say "Healthy Nepal" or "Democratised Nepal" but not a Nepal that is on the road to socialism.
BP: That's very interesting. I have a document here "A Brief Introduction to the Policies of the C.P.N (Maoist)" written by Prachanda in 2004 i think, and it talks about the Maoists minimum program. It talks allot about what would be bourgeois democratic norms, such as sovereignty of the people, secular sate, press freedom ect, but there are things here that are very interesting and go beyond a normal western democracy. It talks about special rights for women and dalits (4), a revolutionary land reform and it also talks about "the guarantee of minimum wages and workers participation in industrial management" Is that something that is still a part of the Maoist program, new economic practices?
SKA: This is all part of the Maoist program of course. Until now we have taken government, but state powers are not in our hand and this problem has to be rectified. The revolution has not been completed, it continues, but of course as the revolution is completed a new kind of economy will be here on top of the world(5). A new economy will exist or there can be no victory in Nepal without that.
BP: So workers involvement in the economy and the state?
SKA:Oh yes.
BP: Well that's very interesting for many observers of Nepal. So while Nepal is at the front of what could be a new socialist revival, there are also other countries around the world undergoing similar processes, also rewriting their constitutions with new provisions in them. Namely Venezuela and Bolivia, so have the Maoists in Nepal been looking at the experiences in Latin America?
SKA:One difference. We are interested at looking to Venezuela, Bolivia and the Others, but still, but we think our party is better as we consider Marxism Leninism Maoism as our guiding principle and we use this influence and follow the path of Mao Tse Tung indefinitely, which means New Democratic Revolution. (For) the accomplishment of the revolution it is critical to follow the principles of Marxism-Leninism-Maoism, we follow and therefore our policies will be better suited to opposing our class enemies. But we see the policies and the struggle of the people in Venezuela, Bolivia and the Latin American Countries against imperialism, particularly against US imperialism. They stand against this, which we strongly appreciate, and i strongly believe that in the future that's there could be an international anti-imperialist organisation, of which those countries would be a major part.
BP: So the revolution in Nepal would be looking to make international anti-imperialist allies in Latin America?
SKA: Not only that but we think that that is a must. To accomplish revolution in a particular country against the reactionary forces of that country is not enough. Today's world is such that every ruling class of any country is completely supported by imperialist forces. No ruling class can sustain by itself. So for that matter the fight against a particular ruling class in a particular country much develop into a fight against imperialism. In any struggle it would be typical for foreign intervention to come and support their interests. So not only do we need relations with these Latin American countries, but to be able to properly handle the international contradictions some kind of international anti-imperialist organisation is a must. This is something we hope we can build with the Latin American countries.(6)
BP: So speaking of foreign intervention,there has been allot of opposition leaders, such as G.P Koirala (Nepali Congress), the Ex King Gyanendra and K.P. Oli (CPN(UML)) all congregating in Dehli under different pretexts. Also in the Constituent Assembly there has been increasing pressure on the Maoists. It has widely been speculated that there may be attempts to overthrown the government. If this was to happen what would be the response of the Maoists?
SKA:This is a risk, an we are aware that they may try to do so, but they have a problem, they are not in a position to do so. They want to run the government, they want to run the agenda, they want to form their own government, they want to run the country themselves, but it is not easy for them to do so. People have a consciousness. People have supported communist forces. This government has come to power not by means of insurrection or gun or means they do not like but through a process of elections, which our party was a part. So, constitutionally and legally they are not able to overthrow us. This is why India wants to be involved to endanger the Maoist led government. We know very well what they want, we are thinking only what we must do. We know what they want and we only worry about what we should do. I don't think they will be able to threaten toe government. I don't think so. (7)
BP: This can tie in with the situation where it is clear that while you have government you do not have state power. The army does what it wants to do, the bureaucracy has been either unwilling or unable to implement the budget, so does the party aspire to challenge for state power?
SKA:We hope to do so. We plan to do that as we know very well that the old bureaucracy is seeped in the "status quoist" mindset and we have new and fresh ideas. There can be no link with the past and its conflicting thinking. At the moment we are helpless to move forward, but we are looking for ways that we can tackle this kind of thing. Smash the old bureaucracy and create a new one. We are looking for ways.
BP: So for one final question, are you optimistic for the "New Nepal" and what are you dreams| what do you want to sons and daughters of Nepal to inherit from the current generation?
SKA: Definitely, why not!?! we are optimistic, if we were not, why join the revolution? We may as well not have joined the party! There are many challenges, which for revolutionaries and our movement, we have to face them, we believe that, we are confident that the strong lead of marxism leninism maoist will be successful. We will be successful in climbing all the obstacles and challenges and ultimately we will be victorious, accomplish the revolution. Not by taking old paths but by taking a new one, because this is the 21st century. For this reason we would like to call upon progressive and leftist forces of the world- like you people from Australia- to support us so that the revolution can be accomplished.



1. Nepal's election to the constituent assembly was a mixed electoral system, firstly direct elections in electorates, and then a direct proportional representation system as well.
2. This passage might not be particularly clear unless your familiar with the processes in Nepal. In short the Maoist led peoples war came to an end when the Maoists made a peace agreement with parliamentary parties after they adopted the Maoist calls for a Constituent assembly. They were compelled to do so after the monarchy ousted them from their limited parliamentary powers and created a police state. Now however they are "trapped in a very critical situation", the writing of a new constitution where the Maoists have the final say on the constitution.
3. The political opposition is lead by the Nepali Congress who have remained outside of the government, however it also includes forces within the government, particularly the Communist Party of Nepal (United Marxist Leninist). If talking about the political opposition it refere's to all these parties.
4. Dalits are people from the lowest caste in the Hindu caste system which existed in Nepal. Also known as untouchables.
5. "on top of the world" refers to that fact that Nepal has Sagarmatha (Mt Everist) and 8 of the top 10 highest mountains in the world within its borders. People in Nepal often talk about Nepal being on top of the world, or the roof of the world.
6. These comments on Latin America are obviously very interesting. I just think I should add that there is a bit of difference of opinion between the Maoists as to what to make of Latin America. Some see it as a revolution, others as (such as these comments) as a anti-imperialist uprising in need of "marxist leninist maoist thought", so the party in my opinion hasn't totally defined how it relates to the Latin Americans. What is standard however is a recognition that these are significant events and the need for greater intercontinental links.
7. This passage is a little confusing, the essence of what is being said that because the Maoists have taken government in a process that has the support of the vast majority of people and was supported by the reactionary powers in India and the parties of the political opposition, now these political parties are not left with a leg to stand on and are unable to remove the Maosits from power, and a consciousness of the people means that the political opposition is unable to go use extra constitutional means without rousing the mass of the people.

Gfof“ g]kfn / ;+ljwfg lgdf0f{df /fli6«o ;xdlt

                                                                        s[i0f ltjf/L

                                                                           cWoIf

                                                  g]kfnL nf]stflGqs u0ftflGqs df]rf{,a]lNhod

   g]kfnsf] Oltxf;df g]kfnsf /fhg}lts kf6L{x?sf] ljrdf /fli6«o ;xdlt / ;xsfo{sf] Oltxf; Tolt nfdf] 5}g . lg/+s'z s]lGb|s[t ;fdfGtafbL /fhtGqfTds zf;g k|0ffnL / ;f] cGt/ut /x]sf] ;/sf/n] ljutsf lbgdf u/]sf] g]skf dfcf]jfbLsf] hgo'4 k|ltsf] aj{/ bdg  tyf tTsflng  ;ft /fhgLlts bnx?sf] ;/sf/nfO{ xfnsf uBLRo't /fhf 1fg]Gbn] ztmfaf6 ckb:t ul/] ztmf cfºgf] xftdf lnO{  hgtf / g]tfx?sf] w/ks8 ug]{ bdgsf/L sbd g} p;sf] ktgsf] cflv/L sf/0f aGg k'Uof]] . hgo'4sf] ljsf;, ju{;+3if{n] ljsf; u/fPsf] hgr]tgf, Pj+ ;dfhsf] cu|ufdL kl/jt{gs]f cfjZostfn] ubf{ k'/fgf] zQmf ;lds/0fdf kl/jt{g eof] . ToxL ljlzi6 j:t'ut cj:yfsf] kmn:j?k @@ gf]e]Dj/ @))% - & d+;L/ @)^@ _  df g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ / tNsflng ;+;bjfbL & /fhg}lts zlQmsf ljr !@ j'“b] ;dembf/L sfod ePsf] lyof]] . of] g} lg/+s'ztflj/f]wL /fhgLlts zltmx? jLr sfod ul/Psf] klxnf] ;xdltsf] ;+:s[lt lyof] . g]skf dfcf]jfbL kf6L{sf] !) jif]{ hgo'4sf] huaf6 !@ j'“b] ;dembf/Ldf 6]s]/ @))^ sf] !( lbg] clk|n cfGbf]ng pTsif{df k'u]sf] lyof]] . pQm cfGbf]ngsf] cleJolQm,OR5f, dd{ / efjgf ;dfGtL /fhtGq l;w} cGTo / u0ftGqsf] 3f]if0ff ug'{ g} lyof] ,h'g cg'?k g} @* d]O{ @))* cyf{t -!% h]i7 @)^%_ tfl/vsf lbgaf6 g]kfndf ;+ljwfg ;efsf] klxnf] j}7s4f/f g]kfn ;+l3o nf]stflGqs u0ftflGqs /fHosf] ?kdf 3f]lift eof] .To;kl5 P]ltxfl;s ;+ljwfg;ef lgjf{rgaf6 @% j6f /fhgLlts bn ;+ljwfg;efdf pkl:yt x'g ;kmn eP . To; lgjf{rgaf6 s'g} klg /fhgLlts kf6L{n] ;/sf/ lgdf{0f ug{ ;Sg] :ki6 ax'dt Nofpg ;s]gg . ;+ljwfg ;efsf] lgjf{rgdf ;a}eGbf a9L hgdtk|fKt g]skf dfcf]jfbL kf6L{sf] g]t[Tjdf cGo bnx?sf]  ;xeflutf /xg] ul/ ;xdlto 9+un] ;/sf/sf] lgdf{0f ug{ hgtfn]  Dof08]6 lbP cg'?k Pdfn],dw];L hgclwsf/ kmf]/d  / g]kfn ;befjgf kf6L{;d]tsf] ;+nUgtfdf ;+o'tm ;/sf/ u7g eof] . ;+ljwfg ;efdf bf]>f] bnsf] x}l;otdf /x]sf] g]kfnL sf+u|]; k|ltkIfdf a:g] lg0f{odf k'Uof] . ztmfdf a:g gkfPkl5 af“Rg} g;Sg] ;+:s[ltdf x'ls{b} cfPsf] g]kfnL sf+u|]; ;Qf 56\k6Lsf sf/0f ;Qf?9 bnx?n] ;+o'tm ;/sf/df ;fd]n x'g cfu|x ul//xbf klg cfPsf] 5}g\ . g]kfnL sf+u]|;n] dfcf]jfbL g]t[Tjsf] ;/sf/nfO{ lu/fP/ cfºg} g]t[Tjdf ;/sf/ rnfpg] leqL lgot /fVb} cfPsf] cfPsf] 5 / o;df zQfkIfsf] 36s Pdfn]sf] Pp6f v]df klg 3f+6L hf]8]/ ;+u} lx+8]sf] 5 . olx ;Qfsf] lt;{gfn] lbNnL k'u]sf g]kfnL sf+u|];sf ;efklt lul/hf k|;fb sf]O/fnf / kfl/jfl/s e|d0fsf gfp+df ef/t  uPsf u2LRo't /fhf 1fg]Gb| zfx, ljljw ?kdf uPsf g]skf Pdfn]sf g]tfx?sf] cfjfudg ;Qf k|ltudgsf] tfgfafgfsf] nflu lyof]  .t/ ef/lto zf;sx?n] g]kfnL hgtfsf] kIfdf /x]sf] dfcf]jfbLsf] g]t[Tjsf] ;+rflnt ;+o'tm ;/sf/df ;fd]n x'g ;Nnfx lbPsf sf/0fn] xf]nf plgx? l/Q} xft g]kfn kms]{ . pgLx?n] ;f]r]sf] tfgfafgf clxn] of] k6s ;fy{s aGg ;s]g . g]kfndf eO/x]sf] lbuf]zflGt k|ls|ofsf] yfngL,gof“ ;+ljwfg lgdf{0f,;]gf ;dfof]hg ug]{ h:tf sfo{df dfcf]jfbL g]t[Tj ;/sf/nfO{ lu/fP/ /fhgLlts ;lds/0f abn]df 7"nf] b'3{6gf x'g ;Sg] 5 .clxn] g]kfndf /fhgLlts cl:y/tf k}bf u/]/ kmfO{bf n'6\g rfxg] k|ltufdL / oyfl:yltafbL ztmLx? lbNnL hd36 kl5sf] kl/0ffd af6 yk lg/fz aGg afWo ePsf 5g\  .

gof“ g]kfnsf nflu g]kfnL hgtfsf] Tofu, jlnbfg tyf zlxbx?sf] ;kgf ;fsf/ kfg]{ gof“ o'usf] af6f]df d'n's k|j]z ul/;s]sf]n] cfh ;a}sf nflu u0ftGqsf] ;+:yfut ug'{ ;a}eGbf dxTjk"0f{ 5 . ;Dk"0f{ /fhlglts bn tyf gful/s ;dfh / hgtf Psa4 eP/ cufl8 a9\g' cfhsf] dfu / cfjZostf g} /x]sf] 5 . hgtfsf] efjgfnfO{ cfTd;ft ub}{ hfg'kg]{df d'Vo d'4fdf ;f] ge} l7s pN6f] clxn]  gof“ ;+ljwfg lgdf{0f tkm{ eGbf zQmf cfkm\gf] xftdf s;/L lng] eGg] rnv]ndf ztmfdf  /x]sf s]lx bn ;/sf/df a;]/   / g/x]sf bnx?  klg ;8s, ;bgdf ;fgf ;fgf 36gf / ljifox?df c8\sf] yfkL k|ltkIfsf] e'ldsfsf] ultljlwdf ;l/s 5g.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            k|ltkIfsf] ?kdf /x]sf] g]kfnL sf+u|]; tyf tdnf]kf nufotsf /fhgllts ztmLx?n]                                                                                                                                                                                                                      an]sf] cfuf]df l3p yKg] sfo{ ul/ ;xdlto /fhgLltsf] b'/LnfO{ 6f9f agfPsf 5g  . o:tf ljifox?nfO{ k|d'v d'4f agfO{ clxn] klg  /fhgLlts bnx? kf6L{ut ?kdf k|wfgdGqL b]lv zQmf efua08fsf nflu  b]zL tyf ljb]zL zQmL s]Gb|df u'xf/ ul//x]sf 5g\ . hgtfsf] efjgf / dd{ ljkl/t b]lzo ;fdGtafbLsf cg'ofoL tyf ljb]zL zlQmsf] O{zf/fdf g]kfnsf] /fhg}lts 36gfs|d cufl8 al9/x]sf 5g\ . g]kfnsf s]lx /fhgLlts zltmx? /fi6«, /fli6«otf, zflGt ,ljleGg hghflt, efiff efifL, dw]zL ,dxLnf ,blnt tyf ljkGg ju{sf] clwsf/sf] Uof/]G6L ug{;Sg] :jfwLg tyf hgd'vL ;+3Lo 9f“rf ;lxtsf] u0ftGqfTds hgd'vL;+ljwfg agfpg] lhDd]jf/Ldf eGbf klg cfºgf] /fhgLlts eljio s;/L hf]ufpg] eGg]df al9 lrlGtt 5g . ;/sf/sf] g]t[Tjdf /x]sf] Plss[t g]skf dfcf]jfbLnfO{ PSNofpg,k|ltzf]wk"0f{,;+ls0f{,:jfyL{ v]ndf oyfl:ylt / kl/jt{g lj/f]wL zltmx? clxn] km]l/ t+5f8 d5f8 ug{ nflu/x]sf] / 3]/faGbL ug{ tlNng 5g\ .o:tf k|lt;f]w / :jfyL{ v]nsf] u7aGwg  km]l/ bf]xf]l/g] xf] eg] lglZrt ?kdf o;n] d'n'snfO{ /fxft lbg'sf] ;f6f] l;lSsdLs/0fsf] lbzfdf k'¥ofpg] 5 . zQmf / zlQmsf nflu h'g;'s} k|sf/sf Joltm ;d"x;+u ck|fs[lts / u}//fhg}lts  v]n v]Ng k'/fgf] ;+;lbo sfndf afgL k/]sf s]lx k|d'v ;+;bafbL bnx? Tolx k'/fgf] ;+:s[ltnfO{ bf]xf]/\ofpg rflx/x]sf 5g\ . h'g 36gfsf pkhx?  clxn]sf] dfcf]jfbLsf] g]t[Tjsf] ;/sf/ c;kmn agfpg dfq ge} kf6L{x?sf]jLrsf]] ;xdlto /fhgLltnfO{ tf]8\g] / hl6ntfdf ws]Ng' g} xf] . clxn] g]kfnL hgtfsf] ;'gf}nf] eljio lgdf{0f, gof“ hg;+ljwfg lgdf{0fdf  hgtfsf xs clwsf/x? k|Tofe'lt ug{, gof“ g]kfnsf] kl/sNkgf, lj:t[t zflGt ;Demf}tfsf] kfngf ug]{ ljifo ljifd r'gf}ltsf] 3]/f leq kg{ yfn]sf 5g\ . jt{dfg ca:yfdf /fHo ;+rfng ug{, ;fdGtjfbsf ;a} k|sf/sf cjz]ifnfO{ lgd"{n kfg{,/fHosf] k'g;{+/rgf u/L ;+3Lo u0f/fHosf] lgdf+0f ug{,hgtfsf] efjgfcg'?k gof“ hg;+ljwfg lgdf{0f ug{ / ;+3Lo nf]stflGqs u0ftGqsf] ;+:yfut ljsf;sf] yfngL ug{ /fli6«o ;xdlt / ;xsfo{ ljgf ;Dea 5}g\ .

 d'n's ;+s|d0fsfnLg ca:yfdf u'lh|/x]sf]n] o;sf] Joj:yfkg,lbuf] zflGtsf] :yfloTj k|bfg ug]{,gof“ hg;+ljwfg lgdf{0f u/]/ ;+d[4zfnL gof“ g]kfn lgdf{0f ug{ ,;+l3o nf]stflGqs u0ftGqfTds /fHoJoa:yfnfO{ ;+:yfut ljsf; ug]{ dxfg nIo k'/f gu?Gh]n g]kfnsf /fhgLlts bnx?jLrsf] ;xdlt / ;xsfo{sf] ljsNk 5}g\ . o; af6f]df d'n'snfO{ 8f]¥ofpgsf lglDt /fhgLlts kf6L{x?sf g]tfx?df /x+b} cfPsf] ;fdGtjfbL lrGtgnfO{ ºof“s]/ nf]stflGqs / kl/jt{gsf] gof+ ;f]r / ;+:sf/sf] ljsf; x'g' cfaZos 5 . . o;} ;Gbe{df g]kfnL hgtfsf] kIfdf aGg] hg;+ljwfg, g]kfnsf] /fli6«otf,hglhjgsf] ;jfndf ul/g] cfGbf]ngx?df  :jb]zdf dfq ge} ljb]zdf /x]sf  ;a} k|jfzL g]kfnLx?n] klg cem al9 ;+ul7t e} ;xof]u / ;dy{g ug{ cfaZostf / lhDd]jf/L /x]sf]] x'G5 . ;f] cg';f/ ;a}kIf af6 b]zsf nflu ;xof]u ug'{ h?/L 5 .

 o;y{, oxf+ Pp6f x]Ssf /fVg} kg]{] s'/f of] 5 ls  hg;+ljwfg agfpg] dxfg sfo{df afwf v8f ug]{ zltm,  /fli6«otf, ef}uf]lns cv08tfdf  s+lx st}af6 ulDe/ cf+r / cf3ft x'g] ls|ofsnfk ug]{nfO{ /fi6«3flt / b]zb|f]xLsf ?kdf  g]kfnL e"ld af6 To:tf zltmnfO{ ;bfsf nflu labfO{ ug{ ;r]t g]kfnL hgtf ca kl5 kg]{ 5}gg\ . zflGtk"0f{ gof“ g]kfnsf] lgdf{0f ug{ cfd hgtf /fhgLlts kf6L{x? Psa4 / nfda4 x'g h?/L 5 .  

;dfKt

एमालेले कित्ता प्रस्ट पार्नुपर्छ - मोहन वैद्य 'किरण'

वरिष्ठ नेता, एकीकृत नेकपा (माओवादी_

9 April, 2009

काँग्रेस, एमाले र तमलोपाले संसद् नै चल्न दिएनन्। उनीहरूको असन्तुष्टिलाई तपाईंले कसरी हेरिरहनुभएको छ?
– यो पूर्वाग्रहपूर्ण चिन्तन नै हो। किनकि, काँग्रेसको नौबुँदे माग र तमलोपाको जुन माग छ, यसमा प्रधानन्त्रीले प्रतिबद्धता जनाइसक्नुभएको छ। काँग्रेसको घरजग्गा फिर्तालगायतका मागमा संयुक्त अनुगमन समिति बनेको छ। त्यसले 'रिपोर्ट' नै दिइसकेको छैन। अनि कसरी माग पूरा गरेन भनेको? तमलोपाले उठाएका मागहरूमा पनि खासै छलफल हुन सकेको छैन। छलफलै नगरी आन्दोलनमा जाने कुराले पनि पूर्वाग्रह नै देखाउँछ। यी प्रक्रियागत रुपमा सुधार गर्ने कुरा हुन्। जहाँसम्म एमालेको कुरा छ, बुटवल घटनाका सन्दर्भमा हामीले प्रस्ट दृष्टिकोण राखेका छौं। हत्याप्रति हामी दुःखी छौं। र, हत्यारालाई पक्रिएर कार्वाहीको दायरामा ल्याउनुपर्छ भन्ने हाम्रो दृष्टिकोण छ।
एमालेले त माओवादीले नै हत्या गरेको। र, फलानाले नै हत्या गरेको भन्ने दावी गरिरहेको छ नि!
– त्यो घटना विलकुलै हाम्रो पार्टीसँग सम्बन्धित घटना होइन। तर उहाँहरूले जसको नाम किट्नुभएको छ, हत्यामा उनको संलग्नता थियो कि थिएन वा हत्यारा को हो? भनेर हामी अध्ययन गरिरहेका छौं। व्यक्तिगत संलग्नतामा जुनसुकै पार्टीका मानिसहरूबाट पनि त्यस्ता हत्या हुन सक्छन्। त्यसलाई पार्टीसँग मुछ्ने कुरा गलत हो।
छानविनमा पार्टीका मान्छे दोषी देखिए भने कार्वाही गर्नुहुन्छ?
– निश्चिय नै। एमालेका साथीहरूले जसको नाम किट्नुभएको छ, उनी नै अपराधी देखिए भने पनि हामी उनलाई छाड्दैनौं। प्रशासनमा बुझाउँछौं। उनी अपराधी देखिएनन् भने पनि हामी प्रहरी वा अदालतसमक्ष उनलाई 'फेस' गराउँछौं।
घटनापछि बुटवलमा जुन आगजनी भयो, यसले के संकेत गर्छ?
– एकखालको अपराधको विरोध गर्दा अर्कोखालको अपराध गर्योि एमालेले। हत्यामा हामी निकटका व्यक्तिको संलग्नता देखियो भने त्यो  व्यक्तिगत हुन्छ। तर आगजनीमा एमालेको संलग्नता व्यक्तिगत होइन, पार्टीगत हो। यो एमालेको संस्थागत अपराध हो। त्यो अपराधमा संलग्नहरूलाई पनि छानविनको दायरामा ल्याइनुपर्छ, कार्वाहीको कठघरामा उभ्याइनुपर्छ।
दलहरूबीच सहमति निर्माणभन्दा पनि विरोध र अन्तर्विरोधहरूले बढी प्रश्रय पाइरहेको छ। यस्तो किन भइरहेको छ?
– अहिलेको मूल काम शान्तिप्रक्रियालाई परिणाममुखी निष्कर्षमा पुर्यारउने र नयाँ संविधान लेख्ने हो। यी कामहरूमा अवरोध पैदा होस् र पुरानै तरिकाले देश अगाडि बढ्न बाध्य होस् भन्ने नियतले काम गरिरहेको छ अन्तर्विरोध बढ्नुमा। परिवर्तनका लागि होइन, निश्चित स्वार्थका लागि राजनीति गरिएको स्थिति यसले छर्लङ्गयाउँछ। अहिले नै हेर्नुस् न यति सामान्य विषयहरूमा संसद् नै अवरोध गर्नुपर्दथ्यो त!
यी अन्तर्विरोधहरूले सत्ता समीकरणमै असर त गर्दैनन्?
– सत्ता समीकरणका बारेमा हामी निश्चिन्त छौं। यदि उहाँहरू हाम्रो नेतृत्वको सरकार ढालेर आफ्नो नेतृत्वको सरकार बनाउन चाहनुहुन्छ भने त्यो गरे हुन्छ। त्यसका लागि यस्तो वितण्डा मच्चाउनै पर्दैन। सिधै बहुमत पुर्यानएर वैधानिक प्रक्रियाबाटै त्यो गरे हुन्छ। हामीलाई सरकारमा टाँस्सिनुपर्ने कुनै बाध्यता छैन। सरकारमा रहे पनि नरहे पनि हामीले काम गर्ने देश र जनताका लागि हो। तर उहाँहरू आफू पनि नगर्ने, अर्कालाई पनि गर्न नदिने बाँदरे प्रवृत्ति देखाइरहनुभएको छ।
एमालेको प्रवृत्ति नि?
– एम्ाालेको त झन् द्वैध चरित्र छ। ऊ सत्तापक्ष हो कि प्रतिपक्ष हो, जनतालाई ठम्याउन मुश्किल परिरहेको छ। एकातिर सरकारमा बसेको छ, अर्कोतिर प्रतिपक्षी व्यवहार देखाइरहेको छ। एमालेको त राजनीतिक चरित्र नै छैन।
सरकार संचालनको पद्धति, सरकारको प्रभावकारिताजस्ता कोणबाट त देशमा निराशा सिर्जना भएकै हो नि!
– यो सत्य कुरा हो। सरकार जुन रुपमा प्रभावकारी हुनुपर्थ्यो, हुन सक्या छैन। नयाँ संविधान निर्माण, राष्ट्रिय स्वाधीनताको जगेर्ना र जनजीविकाको प्रत्याभूतिका दृष्टिले पनि समस्याहरू देखिएका छन्। हाम्रो पार्टीको नेतृत्वको सरकार हुँदा पनि यस्तो स्थिति निर्माण हुनु दुर्भाग्यकै कुरा हो। यसलाई समाधान गर्न हामी दृढतापूर्वक अगाडि बढ्नुपर्छ। त्यसमा हामी गम्भीर छौं। हामी छिट्टै पार्टी सचिवालयको बैठक बसेर यसबारे गम्भीर छलफल गर्नेछौं। यद्यपि आफूले सरकार नेतृत्व गर्दैमा चमत्कार हुन्छ भन्ने हाम्रो सोचाइ थिएन। सत्तामा हालिमुहाली गरेर अहिलेसम्म देश डुबाउनेहरूले, प्रतिक्रियावादीहरूले माओवादीले केही गर्न सकेन भनेर कोकोहोलो मच्चाइरहेका छन्। तर कुरा त्यो होइन, संक्रमकालीन अवस्थामा प्रतिक्रान्तिकारी, प्रतिक्रियावादी र अवसरवादीहरू एकढिक्का भएर परिवर्तन र रुपान्तरणका विरुद्ध मोर्चाबन्दी गरिरहेका हुन्। सरकारलाई कुनै पनि निर्णय गर्न, कुनै पनि काम गर्न अवरोध सिर्जना गरिरहेका छन्। तिनीहरूको प्रतिकारको विषय पनि सरकारको प्रभावकारितासँग जोडिएको छ। हामी त्यहाँसम्मको योजना बनाउँदैछौं।
तपाईंले जुन प्रतिक्रान्तिकारी मोर्चाको कुरा गर्नुभयो, एमाले पनि त्यही कित्तामा पर्छ र?
– अब एमालेले आफ्नो कित्ता प्रस्ट पार्नुपर्छ। हामीले हेर्दा एमाले अहिले क्रान्ति र प्रतिक्रान्तिका बीचमा छ। तर ऊ प्रतिक्रान्तिलाई नै सघाउन उद्यत भइरहेको छ।  
तपाईंले सरकारको सीमाको कुरा गर्नुभयो तर माओवादीकै मन्त्रालयअन्तर्गतका कामहरू त गतिशील हुनुपर्ने होइन?
– हामी जनयुद्धका बेलामा पुरानोको ध्वंश गरेर नयाँ निर्माण गर्नुपर्छ भन्थ्यौं। आज हामी सरकारमा छौं। तर हाम्रो एकलौटी सरकार छैन।  सहमति जुटाएर अगाडि बढ्नुपर्ने अवस्था छ, सहमति जुट्दैन। एमालेको भूमिकाको चर्चा भइसक्यो। अन्य प्रतिपक्षीहरूले पनि गर्न दिइरहेका छैनन्। अदालत, सेना, प्रहरी र सिङ्गो राज्यसंयन्त्र जड र पुरानो छ, यद्यपि स्थायी सरकार त्यही हो, लेनिनले भन्नुभएझैं राज्यसत्ता पनि त्यही हो। स्थायी सरकार पुरानो भएपछि प्रतिक्रियावादीहरूसित मिलेर निर्वाचित अग्रगामी सरकारलाई उसले कामै गर्न नदिने, ऐन र कानुन देखाएर हातखुट्टा बाँधिदिने अनि माओवादीले केही गर्न नसकेको देखाउने! ऐन र कानुनहरू पुराना छन्। पुरानालाई पनि राख्नुपर्ने, नयाँ पनि बनाउनैपर्ने बाध्यता हामीलाई छ। अनि कसरी भत्काउने पुरानोलाई? क्रान्तिपछिको कुरा होइन, अमेरिकामा हेर्नुस्, निर्वाचित भइसकेपछि निश्चित ठाउँमा आफ्ना मानिसहरू राख्ने अधिकार राष्ट्रपतिलाई छ। यहाँ त त्यति पनि छैन। न्यूनतम नीति कार्यक्रम बन्यो, तुलनात्मक रुपमा अग्रगामी बजेट बन्यो, प्रधानमन्त्रीका घोषणाहरू आए तर कार्यान्वयन गर्न दिइएन। माओवादीले काम गर्ने भो भनेर स्थानीय निकाय बनाउन दिइएन। यी माओवादीलाई असफल पार्ने दुष्प्रयास हुन्। यद्यपि हामीले अरुभन्दा बढी नै गरेका छौं, अरुभन्दा राम्रो नै गरेका छौं। अर्थमन्त्रालयको प्रयासलाई हामीले सकारात्मक रुपमा लिएका छौं। यससँग यो नियमित सरकार होइन, यसको मूल प्राथमिकता शान्तिप्रक्रियाको पूर्णता र नयाँ संविधानको निर्माण हो भन्ने वास्तविकतालाई बुझिदिन पनि म सबैलाई अनुरोध गर्दछु।
तपाईंले राज्यसंयन्त्रको जुन असहयोगको कुरा गर्नुभयो, सम्पूर्णतः राज्यसंयन्त्र त्यस्तै छ?
– सबै राज्यसंयन्त्र एउटै ढर्राको छैन। अदालत, सेना, प्रहरी र कर्मचारी संयन्त्र सबैतिर प्रगतिशील र पुरातनपन्थीबीच अन्तर्विरोध छ। तर त्यहाँ नेतृत्वदायी भूमिकामा पुरातनपन्थीहरूकै वर्चस्व छ। प्रगतिशील पक्षलाई उत्पीडन गरिएको छ, अगाडि बढ्न दिइएको छैन।
आठ जर्नेलहरूको पदावधि प्रकरणलाई पनि यसैसँग जोडेर हेर्न मिल्छ?
– अवश्य पनि मिल्छ। यस प्रकरणमा सेनाका पुरातनपन्थीहरूले आफ्नो नाङ्गो चित्र देखाए। सरकारले निर्णय गरेपछि सेनाले स्वतः मान्नुपर्छ। यो लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यता हो। यो प्रकरणले लोकतन्त्रको स्थायित्वमै प्रश्न उठाएको छ, जबकि काँग्रेस सभापति गिरिजाप्रसाद कोइरालाले माओवादीका कारण लोकतन्त्र संकटमा पर्योय भन्दा मलाई हाँसो उठ्छ। यस प्रकरणमा सर्वोच्च अदालतको रवैया हेर्नुस्। यसले कानुनी मूल्यमान्यताभन्दा पनि वर्गस्वार्थ हेरेको प्रस्ट पार्दछ।
तपाईंले भन्नुभयो जनयुद्धमा पुरानोलाई ध्वंश गरी नयाँ निर्माण गर्ने भनियो तर अहिले सकिएन। शक्तिसन्तुलनको जुन स्थितिको विश्लेषण गर्दै माओवादी यो प्रक्रियामा आयो, त्यसरी आउनु गलत भएछजस्तो लाग्छ?
– यसबारे त समग्र मूल्यांकन नै गर्नुपर्छ। समग्र मूल्यांकनका आधारमा हेर्दा १२ बुँदे सहमित गल्ती थियो भन्दैनौं। यस प्रक्रियामार्फत् नै हामीले संघीय गणतन्त्र स्थापना गर्न सक्यौं। देश धर्मनिरपेक्ष भयो। जातीय, क्षेत्रीय, लिङ्गीय, चेतना बढ्या छ। समावेशिता र समानुपातिकताको निश्चितता भएको छ। तर यी मात्रै उपलब्धी होइनन्। १० हजारभन्दा बढीको सहादत भएको यत्तिका लागि मात्र होइन। नयाँ प्रकारको, नयाँ पद्धतिको गणतन्त्रको लागि हो, अग्रगामी रूपान्तरणका लागि हो। तर यस दिशामा अगाडि जाने सन्दर्भमा हामीले के कस्तो भूमिका खेल्यौं, त्यसको चाहिँ समीक्षा हुनैपर्दछ। हामी समीक्षा गर्छौं।
अहिलेसम्मको अभ्यासका आधारमा अनुमान गर्दा अगाडिका दिनहरूमा क्रान्तिकारीहरू हावी होलान् कि प्रतिक्रान्तिकारीहरू?  
– हामीले नीतिगत रुपमा गल्ती गरेनौं भने क्रान्तिकारी पक्ष नै हावी हुन्छ, जनता नै हावी हुन्छ। साँँच्चै जनताको गणतन्त्र स्थापना गर्दै राष्ट्रिय स्वाधिनताको रक्षा गर्न क्रान्तिकारीहरूले मात्र सक्नेछन्। र, जनजीविकाको सम्बोधन पनि तिनीहरूले नै गर्न सक्नेछन् भन्ने कुरा जनताले बुझेका छन्।
त्यस दिशामा जान अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थिति अनुकूल होला?
– अनुकूल हुने नुहने भन्दा पनि त्यस प्रक्रियामा जाँदा यहाँका अवसरवाद, सामन्तवाद–प्रतिक्रियावादसँग मिलेर साम्राज्यवाद–विस्तारवादले अवरोध सिर्जना गर्छ। र, ती विरुद्ध जुध्दै जानुपर्छ। अहिले पनि हाम्रो पार्टी एकीकृत नेकपा (माओवादी) लाई चौतर्फी रूपमा घेर्ने र असफल पार्ने जुन प्रयत्न उनीहरूले गरिरहेका छन्, यो उनीहरूको धर्म नै हो। तर हाम्रो काम उनीहरूलाई सरापेर बस्ने होइन। त्यस किसिमका अवरोधहरूको सामना गर्ने हो। त्यसरी अगाडि बढ्ने कुरामा हामी गम्भीर छौं।  
भरखरै लामो भारत भ्रमणपछि नेपाल आएका ज्ञानेन्द्र शाहले बेबी किङका विषयमा छलफल थाले भन्ने कुरा प्रचारमा आयो नि!
– एक, यो गणतन्त्रलाई कमजोर बनाउने प्रोपोगान्डा मात्र हो। अहिले मरिसकेको राजतन्त्र पुनःस्थापित हुने स्थिति विलकुलै छैन। कसको समर्थन छ र स्थापित हुनु! दोस्रो, राष्ट्रिय स्वाधीनताको प्रश्नबाट जनताको ध्यान मोड्न, सरकार र क्रान्तिकारी पार्टीको ध्यान मोड्न विदेशीहरूले नै नियोजित ढंगले यो कुरा उचालेका हुन्। बेबी किङको हाउगुजी देखाएर खासगरी भारतले काँग्रेस, एमाले, ज्ञानेन्द्र र अरु पार्टीहरूलाई जस्तै एकीकृत माओवादीलाई पनि आफ्नो दलाल बनाउने मनसाय राखेको छ भने त्यो केवल सपना मात्र हुनेछ।
राजदूतहरूको मुस्ताङ भ्रमणबारे प्रश्नहरू उठेका छन् नि!
– मुस्ताङजस्तो सामन्ती दृष्टिले संवेदनशील ठाउँमा अमेरिकी राजदूतलगायतका राजदूतहरूको जुन जमघट भएको छ, त्यो केवल जमघट मात्र होइन। उनीहरू त्यहाँ गएको कुरा मैले सुनेअनुसार गृहमन्त्रीलाई पनि थाहा छैन। सायद परराष्ट्रमन्त्रीलाई पनि थाहा छैन होला। यसले हाम्रो राष्ट्रिय स्वाधीनतामाथि नै खतरा सिर्जना गरेको छ।  

६० प्रश्न बाबुरामलाई

जीवन

१). के कस्ता काममा व्यस्त हुनुहुन्छ अचेल ?

नेपालमा आर्थिक क्रान्ति सम्पन्न गर्ने ध्याउन्नमा व्यस्त छु ।

२). तपाईंको नजरमा प्रेम ?

समान उद्देश्यप्रतिको लगाव नै प्रेम हो ।

३). तपाइको विवाह प्रेम कि मागी ?

प्रेम !

४). पहिलो प्रेम प्रस्ताव तपाईंले गर्नुभयो कि हिसिला यमीले ?

मैले !

५). तपाईंको जीवनमा सबैभन्दा पीडादायी क्षण ?

युद्ध मोर्चामा कमरेडहरू शहीद भएको क्षण ।

६). तपाई आफ्नो जीवनमा सबैभन्दा बढी खुसी भएको कुनै क्षण ?

गणतन्त्र घोषणा भएको दिन ।

७). नेपाल भित्र तपाईं नपुगेको कुनै जिल्ला ?

केही सूदूर पश्चिमका जिल्ला छन् जुन छिटै भ्रमण गर्दैछु ।

८). समय र फुर्सद पाए नेपालको कुन ठाउँमा गएर समय बिताउन चाहनुहुन्छ ?

हिमालको फेदीमा ।

९). तपाईका आदर्श व्यक्ति ?

कार्ल माक्र्स ।

१०). तपाईं प्रभावित भएको कुनै व्यक्ति ?

त्यस्तो कुनै व्यक्ति विशेषलाई किट्न सम्भव देख्दिनँ ।

११). तपाईंलाई कतिपय मानिस घमण्डी भन्छन् नि ?

भन्नेलाई नै सोध्नु उपयुक्त होला । म अन्तरमुखी भएको कारणले कतिपयलाई त्यस्तो भ्रम पर्न सक्छ ।

१२). तपाईंलाई मन पर्ने खाना ?

सुक्खा रोटी र करेलाको तरकारी ।

१३). खाना पकाउन र भाँडा माझ्ने काम मध्ये कुन रोज्नुहुन्छ ?

भाँडा माझ्ने । किनकि त्यसमा समयको वचत हुन्छ ।

१४). तपाईंका विदेश भ्रमणहरु ?

यूरोपका कतिपय देश, अमेरिका, जापान आदि ।

१५). तपाई हाँस्न निकै कन्जुस्याईं गर्नुहुन्छ भन्छन् नि ?

त्यो मेरो प्राकृतिक स्वभाव होला ।

१६). तपाईका कमजोरी र सफलताका पाटाहरु के के हुन् ?

मानिससंग कम घुलमिल गर्ने मेरो कमजोरी हो भने कडा परिश्रम शायद मेरो सफलता हो ।

१७). तपाई सबैभन्दा बढी विश्वास केमा गर्नहुन्छ ?

विज्ञान र कडा मेहनतमा ।

१८). ठट्टा/रमाइलो गर्न कत्तिको मन पराउनुहुन्छ ?

सामान्य रुपमा मन पराउँछु ।

१९). स्कूले जीवनमा तपाईको लक्ष्य राजनीति नै थियो या अरु केही ?

अमूर्त रुपमा देश र समाज सेवा गर्ने लक्ष्य थियो । तर ठोस विचार वनिसकेको थिएन ।

२०). तपाईको एस्.एल्.सी देखि संविधानसभाको चुनावसम्मका नतिजा बताईदिनुस् न ?

त्यो सवैको अगाडि रहेको खुला रहस्य हो ।

२१). तपाईको दृष्टिकोणमा मृत्यु के हो ?

जुन चीज जन्मन्छ त्यसको मृत्यु हुनैपर्छ, यो द्वन्दवादको नियम हो । त्यसैले मेरो निम्ति मृत्यु स्वाभाविक र अपरिहार्य प्रक्रिया र विज्ञानको नियमको पुष्टी हो । आफ्नो मृत्यु कसैले देख्न नसक्ने भएकाले मृत्युवारे कसैले सोच्नु र चिन्ता गर्नु नै व्यर्थ छ । त्यसैले म मृत्यु वारे सोच्दैसोच्दिनँ ।

राजनीति

२२). तपाईंको दृष्टिकोणमा राजनीति के हो ?

वर्ग संघर्षको हतियार हो ।

२३). राजनीतिको महत्व के देख्नुहुन्छ ?

वर्गीय मुक्ति ।

२४). तपाई राजनीतिमा लाग्नुको कारण ?

न्यायपूर्ण र समुन्नत समाज निर्माण गर्न ।

२५). राजनीति र जीवन वीचको अन्तरसम्वन्ध के पाउनुहुन्छ ?

मेरो निम्ति अव राजनीति नै जीवन हो र जीवन नै राजनीति हो ।

२६). पार्टी र सरकारको जिम्मेवारीमा के कस्तो फरक अनुभूति पाउनुभयो ?

पार्टीमा वढी वैचारिक-राजनीतिक काम हुन्थ्यो भने सरकारमा वढी व्यवहारिक काम ।

२७). नेपाल कस्तो भएको हेर्न र बनाउन चाहनुहुन्छ तपाई ?

विश्वको सम्पन्नतम र समतामूलक देश ।

२८). अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री प्रचण्डसँगको तपाईको पहिलो भेट ?

२०३७ सालमा वनारसमा सम्पन्न अखिल भारत नेपाली विद्यार्थीसंघको चौथो सम्मेलनमा ।

२९). कहिल्यै दोस्रो नहुने तपाई, माओवादी आन्दोलनमा तपाईको स्थान सधैं दोस्रो रह्यो नि ?

मैले कहिल्यै आफुलाई पहिलो नम्वरमा राख्ने उद्देश्यले काम गरेको छैन । आन्दोलनमा स्थानको फैसला इतिहासले गर्छ ।

३०). पार्टीभित्र तपाईलाई गर्मीको चिसो कोक र जाडोको तातो चियाको रुपमा तपाईको क्षमतालाई प्रयोग गरिएको जनता महशुस गर्छन् नि ?

म आफुलाई त्यस्तो लाग्दैन । म सामान्य मान्छे हुँ ।

३१). अध्यक्ष प्रचण्ड र तपाईबीचको सम्वन्ध चिसिएको भन्ने हल्ला सत्य हो ?

सच्चा क्रान्तिकारीहरू वीचको सम्वन्ध सधैं एकता-संघर्ष-एकतामा आधारित हुन्छ ।

३२). साँच्चिकै गणतान्त्रिक नयाँ नेपाल निर्माणको निम्ति तपाईंको भिजन/विचार के छ ?

१० वर्षमा गरीवी र पछौटेपनको अन्त्य गर्ने, २० वर्षमा मध्यमस्तरको विकासको तहमा पुग्ने र ४० वर्षमा विश्वकै सम्पन्नतम देशको कोटीमा पुग्ने ।

३३). बढ्दो बेरोजगारी र युवा शक्तिहरु पलायन भइरहेको यो अवस्था रोक्न केही सोच्नुभएको छ कि ?

देशको तीव्र औद्योगिकरण गरेर देशभित्रै उत्पादनशील रोजगारीको सिर्जना गर्ने र विदेश पलायन रोक्ने । यस वर्ष शुरु गरिएको स्वरोजगार कार्यक्रम त्यसको शुरुवात हो ।

३४). तपाइलाई मन पर्ने नेता/नेतृ ?

लेनिन ।

३५). एकीकृत नेकपा माओवादी पार्टीका तमाम कार्यकता/योद्धाहरु तथा व्यारेकमा कष्टकर जीवन बिताई रहेका जनमुक्ति सेनाका कमरेडहरुलाई तपाई के भन्न चाहनुहुन्छ ?

मौलिक ढंगले क्रान्तिसम्पन्न गर्न प्रतिवद्ध वनौं र भविष्यप्रति आशावान वनौं । आवश्यक पर्दा थप वलिदानको निम्ति तयार रहौं ।

३६). आगामी बजेट कस्तो बनाउने तयारीमा हुनुहुन्छ ?

'उत्पादनशील रोजगार, नयाँ नेपाल निर्माणको आधार' आगामी वजेटको मुख्य नारा र अन्तरवस्तु हुनेछ ।

३७). पुँजीवादसँगै विश्वभर दिनप्रतिदिन माक्र्सवादीहरूको संख्या बढ्नुको कारण के होला ?

पुँजिवादकै गर्भवाट समाजवाद जन्मने हुनाले पुँजिवादी संकट वढ्दै जाँदा माक्र्सवादी क्रान्तिकारीहरूको संख्या वढ्दै जानु स्वाभाविक कुरा हो ।

३८). माओवादी शान्तिपूर्ण राजनीतिमा आएपछि अरू दलहरूवाट वढी आलोचित भएको छ नि ?

राम्रो काम गर्नेको आलोचना हुनु स्वाभाविक हो । साथै स्वस्थ आलोचनाले गल्ती सच्चाउन मद्दत पनि पुग्छ । यसवारे मलाई संस्कृतको यो श्लोक भन्न मन लाग्छ- 'जिवन्तु मे शत्रुगणाः सदैव, एनाम् प्रासादात् सुविचक्षणोहम्, यदा यदा माम् विकृतिम् लभन्ते, तदा तदा माम् परिवोधयन्ति ।' अर्थात् , मेरा शत्रुहरू सधैं वाँचिरहून् , जसको कृपाले म धेरै चनाखो वनेको छु । किनकि जव जव मैले गल्ती गर्नपुग्छु, तव तव उनहिरूले मलाई सतर्क गराइदिन्छन् ।

साहित्य/कला/मनोरंजन/विविध

३९). कुनै पुस्तक र आफ्नी एक्ली छोरी मध्ये कसलाई बढी प्रेम गर्नुहुन्छ ?

दुवैलाई वरावरी गर्छु ।

४०). अध्ययनको महत्व ?

दुनियाँलाई वुझ्ने र वदल्ने ज्ञान हासिल गर्नु ।

४१). तपाईलाई किताबको किरो भनिन्छ नि ?

त्यस्तो वन्न सके मलाई गौरवको अनुभूति हुनेछ ।

४२). कितावमा उल्लेख गरिने सैद्धान्तिक पक्ष र व्यावहारिक जीवनमा कस्तो अन्तर पाउनुभएको छ ?

सिद्धान्त र व्यवहार वीच नङ र मासुको सम्वन्ध हुनुपर्दछ । त्यस्तो हुन नसकेको सिद्धान्त अन्धो र व्यवहार लंगडो हुन्छ ।

४३). तपाईले सबैभन्दा वढी रुचाएको पुस्तक ?

मैले धेरै पटक भनेको छु , मेरो सर्वकालिक मन पर्ने पुस्तक स्टेफन हकिङको 'ए वि्रफ हिष्ट्रि अफ टाइम' हो ।

४४). कुनै मन पर्ने पात्र ?

लुस्युनको उपन्यास 'आह क्यू को साँचो कथा' को पात्र आह क्यू मेरो सवभन्दा मन पर्ने पात्र हो ।

४५). तपाईलाई खेल्न र हेर्न मन पर्ने खेलहरु के के हुन ?

मलाई व्याडमिन्टन खेल्न मन पर्छ भने क्रिकेट हेर्न मन पर्छ ।

४६). मन पर्ने लेखक/लेखिका ?

स्टेफन हकिङ ।

४७). मन पर्ने साहित्यकार ?

पारिजात ।

४८). मन पर्ने संगीतकार ?

नेपालका रायन/रामेश र भारतका ए.आर्. रहमान ।

४९). मन पर्ने नायक/नायिका ?

मह जोडी ।

५०). चलचित्र कत्तिको हेर्नुहुन्छ ? हेरेका मध्य सबैभन्दा बढी तपाईंले मनपराएका चलचित्र ?

फुर्सद पाउँदा हेर्छु, तर आजकल धेरै भयो पाएको छैन । श्याम वेनेगलको फिल्म 'अंकुर' मेरो सवभन्दा मनपर्ने फिल्म हो ।

५१). अहिलेको परिवेशमा युवाहरुले पढ्नै पर्ने पुस्तक ?

चे ग्वेभाराको जीवनी ।

५२). पढ्दा कस्तो वातावरण मनपराउनु हुन्छ ?

शान्त र एकान्त वातावरण ।

५३). अहिले कुन पुस्तक पढ्दै हुनुहुन्छ ?

Bad Samaritan

५४). पढ्न कति समय छुट्टाउनुहुन्छ ?

निश्चित् समय आजकल छैन । फुर्सद भएको सवै समय पढ्न मै खर्चन्छु ।

५५). तपाईको वेबसाइटमा आउने पाठक प्रतिक्रिया/सुझावहरुले तपाईलाई के कस्तो मद्दत पुगिराखेको छ ?

आफ्ना सकारात्मक र नकारात्मक पक्ष वुझ्न निकै मद्दत पुगेको ठान्छु ।

५६). वेबसाइटमा आउने सबै पाठकका सुझावहरु पढने समय पाउनुहुन्छ ?

केही दिन विराएर सवै सुझावहरू पढ्ने गरेको छु ।

५७). तपाईंको विचारमा सूचना के हो ?

सत्य र तथ्यको जानकारी नै सूचना हो ।

५८). तपाई सूचना पाउन कुन सञ्चार माध्यम बढी प्रयोग गर्नुहुन्छ ?

पत्रपत्रिका र टि.भी.

५९). विश्वव्यापीकरणलाई प्रतिभा पलायनसँग कसरी दाँजेर हेर्न सकिन्छ ?

प्रतिभा पलायन भनेको असमान विकासको परिणाम हो । देशहरू वीचको विद्यमान असमानता हटाएर मात्रै प्रतिभा पलायन रोक्न सकिन्छ ।

६०). देश/विदेशमा बस्ने सम्पूर्ण नेपालीहरुलाई के भन्न चाहनुहुन्छ ?

नयाँ समुन्नत र न्यायपूर्ण नेपाल वनाउन स्वदेशमै आˆनो उत्पादनशील उर्जा खर्च गरौं ।

             प्रस्तूति : विश्वदीप पाण्डे

अर्को प्रधानमन्त्रीको पनि यहि हबिगत हुन्छ

•  डा‌ बाबुराम भट्टराई, माओवादी नेता 
• 10 May, 2009

  १. एकाएक तपाईहरुले सरकार छोड्नुको कारण के थियो ?

बर्खास्त गरिएका प्रधान सेनापति रुकमाङ्गगत कटवाललाई पुनस्र्थापना गर्ने राष्ट्रपतिले जुन हर्कत गरे,त्यो सरासर संविधानको उलंघन हो । यसरी मुलुकमा दैध र समानान्तर सत्ताको स्थिति पैदा भयो । एउटा विकल्प हुन्थ्यो- सैन्य ढंगले मुठभेडको बाटोबाट समस्याको हल गर्नु । बर्खास्त सेनापतिलाई पुनर्वहाली गर्ने जुन काम राष्ट्रपतिले गरे त्यस्तो असंवैधानिक कदमका विरुद्ध हामीले सेनालाई अगाडि सारेर फौजी भिडन्त गर्दा त्यसले रक्तपात निम्त्याउथ्यो जुन हामीले चाहेनौं । राष्ट्रपतिले सृजना गरेको जो अवैधानिक सत्ता छ, त्यो नहटाएसम्म जनताको सत्ता बन्दैन र एउटा मुलुकमा दुईवटा सत्तापनि रहँदैन् । त्यसैले हामीले सरकारबाट राजिनामा दिएका हौं ।

२. यो समस्याको लागि तपाईहरुले कानूनी उपाय खोज्नुको अलावा सरकार नै छोड्ने बाटो किन अपनाउनु भयो ? यसले त झन जटिलता थपेन र ?

हामीलाई प्रष्ट थाहा छ, विदेशमा बुनिएको षडयन्त्रको जालोमा परेर, विदेशी शक्तिको उक्साहटमा राष्ट्रपतिले यो निर्णय गरेका छन । यो अवस्थामा हामीले सरकारमा बसिरहनुको कुनै औचित्य थिएन त्यसैले हामीले राजीनामा गरेका हौं ।

हाम्रो राजीनामाले कानूनी बाटोलाई रोक्दैन, त्यो पनि खुला नै छ ।

३. तपाईले बैदेशिक हस्तक्षेपको कुरा गर्नु भयो, प्रधानमन्त्रीले संवोधनमा पनि विदेशी शक्तिको दवावमा परेर राष्ट्रपतिले यो कदम चालेका हुन भन्नु भयो, तपाईहरुको यही कुरा बुझ्न सकिएन् । सत्तामा छँदा तपाईहरु बैदेशिक हस्तक्षेपको कुरै उठाउनुहुन्न, एक दिनमा एउटा राजदुतलाई ३ चोटिसम्म भेट्नुहुन्छ अनि सरकार छोड्ने वित्तिकै बैदेशिक शक्तिको कुरा कसरी आउँछ ?

हामीले बैदेशिक शक्तिका अगाडि घुँडा टेक्न ईन्कार गरेकै हुनाले यो अवस्था आएको हो भन्ने कुरा नेपाली जनताले बुझ्न जरुरी छ । कतिपय कुटनैतिक विषयहरु हुन्छन ती सवैलाई खुलेर राख्न मिल्दैन ।

४. भनेपछि यसपटक तपाईहरुलाई बैदेशिक शक्तिले धेरै दवाव दिएका रहेछन, ती को हुन त ?

यो त तपाइहरुले बारम्बार देखिरहनु भएको छ नि ? यस वारेमा मैले थप भन्नै पर्दैन नि, दिनको घाम जत्तिकै छर्लङ्ग छ त्यो कुरा ।

५. त्यसो भए भित्रि शक्ति अथवा अन्य दलको दवावमा होईन कि विदेशी शक्तिको दवाव खेप्नै सक्नु भएन त्यसैले तपाईहरुले सरकार छोड्नु भएको हो ?

खेप्न नसक्ने कुरा होईन, हामी त संघर्ष गर्नका निम्ति आएका छौं । तपाईलाई अचम्म लाग्ला हाम्रो देशका कथित पार्टीहरु जुन विदेशीको ईसारामा नाच्ने रहेछन, तिनको स्पष्ट दृश्य त हामीले प्रष्ट रुपले देख्यौं । अहिले यी दलहरुले जुन अभिनय देखाईरहेका छन, त्यो कसैको तालमा यिनीहरु नाचिरहेका हुन । समयक्रममा जनताले यिनलाई उचित सजाय अवश्य दिनेछन ।

६. अनि अब नयाँ सरकार पनि गठन गर्नुपर्ला । यसको लागि तपाईहरुको पहल केही हुँदैन ?

हैन हैन, अहिले त सरकारको प्रश्नै छैन । पहिले त संविधान ट्रयाकमा आउनु पर्‍यो । जुन संविधान मिच्ने काम राष्ट्रपतिले गरे, पहिलो कुरो त यो संविधानअनुसार शक्तिशाली प्रधानमन्त्री कि राष्ट्रपति भन्ने कुरो छिनोफानो हुनु पर्‍यो । त्यो छिनोफानो नभएसम्म भोलि अर्को प्रधानमन्त्री बनाएपनि यही हविगत हुन्छ । त्यसैले पहिलो प्राथमिकतामा यो कुरोको छिनोफानो नगरेसम्म सरकार बनाउने वारेमा हामी सोच्नै सक्दैनौं । र, जसले सोच्छ हामी त्यसको भण्डाफोर ग

७. सच्चिने भनेको प्रधान सेनापति रुकमाङ्गत कटवाललाई बर्खास्त गर्नुपर्छ भन्ने हो ?

हो । पहिलो कुरा बैधानिक सरकारले कटवालमाथि जुन कार्वाही गरेको छ, त्यसको कार्यन्वयन हुनुपर्छ । राष्ट्रपतिले जुन असंवैधानिक कदम चालेका छन, त्यसको लागि उनले संविधान सभा समक्ष माफि माग्नु पर्छ । त्यसो हुन सक्यो भने प्रक्रिया अघि बढ्छ नत्र भने आन्दोलन अगाडि बढ्छ ।

८. यदि त्यसो भयो भने फेरी माओवादीकै नेतृत्वमा सरकार बन्न सक्छ हो ?

पहिलो कुरा त संविधान ट्रयाकमा आउनुपर्छ त्यसपछि बल्ल सरकार बन्ने कुरा आउँछ । अहिले हामीले सरकार बनाउने वारे सोचेका पनि छैनौं र त्यस वारे अहिले हामी चर्चा गर्न पनि चाहन्नौं ।

९. तपाईरुले पनि त संविधान मिच्नु भयो, सहमति विपरित जानु भयो, त्यसैले राष्ट्र्रपतिले संविधानको रक्षा गर्नको लागि यस्तो कदम चाल्नु भएको हो भन्नेहरु पनि छन नि ?

हैन कसले के भन्छ भन्ने कुरा होईन, तथ्यमा जानुपर्‍यो । संविधानको कुन कुन धाराले राष्ट्रपतिलाई मन्त्रीपरिषदको निर्णयका विरुद्ध जाने अधिकार दिएको छ ?

जननिर्वाचित सरकारले बर्खास्त गरेका प्रधानसेनापतिलाई फेरी पुनर्वहाली गर्ने अधिकार कुन संविधानको कुन धाराले दियो राष्ट्रपतिलाई ? यस्तो कहाँ लेखिएको छ ? उनले भन्नुपर्‍यो नि ।

त्यसैले माओवादीले संविधान मिच्यो भन्ने कुरा वाहियात हल्ला हो । यो त स्यालले चाँहि चिल आयो भनी हल्ला फिँजाएर कुखुरा खाए जस्तै हो ।

प्रस्तुति: सरोज दाहाल

२०६५ बैशाख २१ गते नेपाल एफएमबाट प्रसारित

राष्ट्रपति यति हुकुमी ढंगले आउलान् भन्ने सोचेकै थिइनँ - प्रधानमन्त्री प्रचण्ड

2009-05-11, Monday

प्रधानमन्त्रीबाट कामचलाउ प्रधानमन्त्री भएपछि कसरी बितेका छन् दिन ?
फुर्सद हुने होइन क्यारे । राजनीतिक छलफलमा छु । पार्टीमा पनि मिटिङ छ । कांग्रेस, एमाले र फोरमसँग पनि कुरा भइराख्या छ, राष्ट्रपतिको असंवैधानिक कदम सच्याउनेबारे । अरू दलसँग पनि संवाद चलिराखेको छ ।

राजीनामापत्र बुझ्दै गर्दा राष्ट्रपतिले के भन्नुभयो ?
मैले 'विषयहरू बडो नमिठोसँग गयो' भन्दा 'भैगो, जे भयो-भयो, पुराना कुरा बिर्सिदिऊँ' भन्ने कुरा गर्नुभयो । इमानदार हुनु एउटा कुरा रहेछ तर अप्ठेरो पर्दा उभिनु अर्को कुरो हुँदोरहेछ । हेर्दा सोझो देखिने तर अप्ठेरो पर्दा नअडिने भएपछि के काम ? त्यसैले राष्ट्रपतिले आफ्नो गल्ती सच्याएर अगाडि आउनुहुन्छ भन्ने आशा गरेको छु ।

अस्ति पत्रकार सम्मेलनमा फेरि पनि माओवादीकै नेतृत्वमा सरकार बन्छ भन्नुभयो । सरकार गठनका लागि नयाँ गठबन्धनको तयारीमा हुनुहुन्छ, हो ?
सरकार बनाउने अहिलेको हाम्रो प्राथमिकता होइन । मैले अल्पमतमा परेर राजीनामा दिएको पनि होइन । राष्ट्रपतिको असंवैधानिक कदमले द्वैधसत्ताको स्थिति बनेपछि मैले नैतिक र राजनीतिक दृष्टिकोणले हस्तक्षेप गर्न राजीनामा दिएँ । अहिले पनि संविधानसभाको सबैभन्दा ठूलो पार्टी त माओवादी नै हो । हाम्रो नेतृत्वमा सरकार नबन्नुपर्ने कारण के छ ? तर, राष्ट्रपतिको 'स्टेप' नसच्चिएसम्म सरकार गठन हाम्रो र देशको पनि प्राथमिकता होइन ।

कसरी सच्चिन्छ राष्ट्रपतिको स्टेप ?
उनको आदेश फिर्ता हुनुपर्छ र क्याबिनेटको निर्णय लागू हुनुपर्छ ।

यो त तपाईंको कुरा भयो । अरू दल के भन्छन् ?
अहिलेसम्मका छलफलमा अरू दल पनि क्रमशः त्यही बिन्दुमा आउँदै छन् । एमालेको संसदीय दलमा असंवैधानिक भन्नेको बहुमत छ, पार्टीले पनि विवेकपूर्ण ढंगले सोच्ने हो भने आखिर यहीँ आउनैपर्ने हुन्छ । फोरमले सार्वजनिक रूपमा असंवैधानिक भनेकै छ । यसरी हेर्दा संसद्भित्र नागरिक सर्वोच्चता स्थापित गर्ने पक्षमा, राष्ट्रपतिको निर्देशनका विपक्षमा अत्यधिक बहुमत छ । तर, कांग्रेसको चाहिँ बडो लाजमर्दो छ । (कांग्रेस) हिजोसम्म बडो चर्को विरोध गथ्र्यो राष्ट्रपतीय प्रणालीको । आज उही राष्ट्रपतिलाई नयाँ राजाका रूपमा निर्माण गर्दै हिँडेको छ ।

यो विषय अदालतमा विचाराधीन छ । त्यसैले अदालतबाटै यसको निकास निस्कन्छ भन्ने लाग्दैन तपाईंलाई ?
कानुनी तर्क होला तर राष्ट्रपतिको त राजनीतिक 'स्टेप' हो । त्यसैले यसबारे राजनीतिक रूपमै निर्णय हुनुपर्छ । त्यो दिन मध्यरातमा राष्ट्रपतिले संविधानमाथि, लोकतन्त्रको परम्परामाथि अत्यन्तै ठूलो हस्तक्षेप गरे । मैले अदालतलाई अपमानित गर्न चाहेको छैन, तर यो मुद्दा राजनीतिक हो । यो नियतसँग जोडिएको मुद्दा हो ।

राष्ट्रपतिको स्टेपको अनुमान थियो ?
(राष्ट्रपतिलाई) अघि सर्न उक्साइँदै छ भन्नेसम्म थियो । कटवाललाई स्पष्टीकरण माग्दादेखि नै कांग्रेसको प्रतिक्रिया हेर्दा, देशी-विदेशी प्रतिक्रियावादीको प्रतिक्रिया हेर्दा त्यसो लाग्थ्यो । तर, यति हुकुमी र असंवैधानिक ढंगले आउलान् भन्ने (लागेको) थिएन ।

राजीनामा नै दिने मनस्थितिमा कतिखेर पुग्नुभयो ?
सोमबार बिहान उज्यालो हुँदानहुँदै । आइतबार मध्यरातमा उनले (राष्ट्रपतिले) गरेको निर्णय केवल मेराविरुद्ध लक्षित थिएन, संविधानमाथि, अझ लोकतन्त्रमाथि नै आक्रमण थियो । त्यसैले मैले नैतिक र राजनीतिक आधारमा राजीनामा नै दिने निर्णय गरेँ । यो निर्णय गर्न मलाई अलिकति पनि समय लागेन । (पार्टी) सेक्रेटरियटका कमरेडहरूसँग पनि यही प्रस्ताव गरेँ । यो एउटा सामान्य राजीनामा थिएन । यसलाई यसरी बुझ्नुहोला । जनताको लोकतन्त्रको आकांक्षा, अन्तरिम संविधानको भावना र राष्ट्रिय स्वाभिमानसमेतको ख्याल गर्दा मैले सोचेँ, यसको प्रतिरोध हुनुपर्छ । मेरो राजीनामा राष्ट्रको, लोकतन्त्रको, विधिको, संविधानको पक्षमा एउटा प्रतिरोध हो । सत्तामा जान मरिहत्ते गर्ने, जसको पाउ पनि पर्ने, राष्ट्रको स्वाभिमानको ख्याल नगर्ने, पुगेपछि झर्नै नमान्ने, जसरी पनि टाँसिने प्रवृत्ति हाम्रो होइन । मैले एउटा उदाहरण पेस गरेँ । मैले केही गरेँ भन्ने गौरवबोध मलाई छ ।

तपाईंहरू राष्ट्रपतिले निर्णय सच्याउनैपर्ने भनिरहनुभएको छ, राष्ट्रपतिको कदमका पक्षधरहरू यसलाई संवैधानिक भनिरहेका छन् । द्वन्द्व यही रूपमा अघि बढ्ने हो भने मुलुकको राजनीति या राष्ट्रपतिको संकटकालीन शासन वा उनको राजीनामासम्म पुग्ने त होइन ?
मैले त्यस्तो 'एक्सटि्रम' सोचेको छैन । प्रतिगामी कोणबाट, विदेशी हस्तक्षेपको कोणबाट पनि यो संकेतचाहिँ छ । तर, मेरो र हाम्रो पार्टीको कोसिस शान्ति-प्रक्रियाको तार्किक निष्कर्ष र नयाँ संविधान निर्माण हो । यो देशमा फेरि संकटकाल लगाउने र राष्ट्रपति शासन लागू गर्ने भन्नु भयानक जनविद्रोहलाई निमन्त्रणा दिनु हो । न मुलुकको राजनीतिक सन्तुलनले त्यो अनुमति दिन्छ न संविधानले । एउटा गल्तीको ढाकछोप गर्न कसैबाट यस्तो मूर्खतापूर्ण अपराध होला भन्ने मलाई लाग्दैन । त्यसो भइहालेछ भने त्यस्तो निर्णय गर्नेहरू नै पछुताउने स्थिति आउँछ ।

राजीनामा दिँदै गर्दा तपाईंले 'कुनै विदेशी प्रभुहरूका अघि शिर झुकाउन तयार छैन भन्नुभयो । को हुन् ती प्रभु ?’
म अझै पनि प्रधानमन्त्री नै छु । त्यसैले तपाइंले मेरै मुखबाट भन्न लगाउनु उचित हुन्न । तर, आमजनताले कुरो बुझिसकेका छन् । मैले पहिल्यै भनेँ- मेरो राजीनामा राष्ट्रिय आत्मसमर्पणवादविरुद्धको प्रतिरोध हो ।

तपाईं एकातिर राष्ट्रपतिको 'स्टेप’ सच्चिनुपर्ने सर्त राख्दै हुनुहुन्छ, अर्कातिर कांग्रेस, एमाले र फोरमसँग नयाँ सरकार गठनका लागि पहल पनि गर्दै हुनुहुन्छ । यो विरोधाभास किन ?
यो विरोधाभास होइन, तपाईंको नजरदोष हो । हामीले अरू दलहरूसँग संवाद गरिरहेको सरकार बनाउनका लागि होइन, राष्ट्रपतिको असंवैधानिक कदम सच्याउनका लागि हो । यो मैले सुरुमै पनि भनिसकेको छु । कांग्रेस र एमालेको नेतृत्व सरकार बनाउनतिर अभ्यास त गर्दै छन् तर उनीहरूको बहुमत पुग्छ जस्तो लाग्दैन । एमालेभित्रका देशभक्त, शान्ति-प्रक्रियाका पक्षधर र अग्रगामीहरू राष्ट्रपतिको स्टेपका पक्षमा छैनन् । एमालेभित्रका वामपन्थी र देशभक्तबीच अझ दरिलो एकता बन्नुपर्छ र विगतका समीक्षा पनि हुनुपर्छ । स-साना कुराले पैदा भएको एमाले र माओवादीबीचको अविश्वास मेटिन्छ, मेटिनुपर्छ । वामपन्थीहरूलाई फुटाएर प्रतिगामीको सेवा गर्न खोज्नेहरू हार्नेछन्, हार्नुपर्छ ।

एकातिर राजीनामा दिनुहुन्छ, अर्कातिर नयाँ सरकार बन्न नदिन व्यवस्थापिका अवरुद्ध गरिरहनुभएको छ । यसले तपाईंको राजीनामाबाट प्राप्त नैतिक बल कमजोर बनाउँदैन ?
नयाँ सरकार बन्न नदिन यसो भएको होइन । हाम्रा लागि त्यो मुख्य कुरा पनि होइन । तर, राष्ट्रपतिको अवैधानिक कदम फिर्ता लिन दबाब दिने थलो कुन त ? तर, यसको अर्थ सधैँ यस्तै गर्ने भन्ने होइन । यसबारेमा छलफल भइरहेको छ, पार्टीभित्र र अरूसँग पनि । केही न केही निकास त पक्कै आउला ।

अनि तपाईंको टेप-प्रकरण ? यसले तपाईंहरू यो वा त्यो रूपमा सत्ताकब्जातिरै अघि बढेको निष्कर्षलाई नै बल पुग्यो, होइन ?
त्यो बेग्लै सन्दर्भको टेप हो । सत्ताकब्जा गर्न खोजेको पार्टीले हाँसीहाँसी राजीनामा दिन्छ ? यो विषयमा जे भन्नु छ, मैले पहिल्यै भनिसकेको छु । अब यसलाई नदोहोर्‍याऊँ ।

प्रस्तुति : कृष्णज्वाला देवकोटा

People's Republic can only guarantee Nepal's national pride

Narayan Kaji Shrestha United Maoists Leader, Nepal

15th May 2009 

TGQ1: Your party-the Maoists-has stepped down from the government front. You could have fought the battle by being in the government. Isn't it?

If the President did an act that you dub as unconstitutional one and the Chief of the Army staff defied the government's order, wouldn't it have been better to fight with them by being in the power structure? Isn't it a defeated mentality of your party? What say you? Your comments plvease.

Narayan Kaji: No! it is not that we became unable to fight and quit the government. Instead, we eased the process for a solution and thus resigned from the government.

We felt that there remained some thing to be fought for which we have had to quit the government.

The President took steps that we dub as an unconstitutional act. We thus have to fight against the President's erratic moves for which we concluded that it would be fair to fight with such unconstitutional moves by remaining out of the government corridors.

We appointed Kul Bahadur Khadka as the new Army Chief but the President reinstated the sacked Army Chief Katwal which created a tremendous moral pressure on us because we felt that Nepal now had virtually two power centers.

More so, the Maoists are not like those traditional political parties who wish to stick on the chair in any circumstances. We are not that shameless party as others are and thus we came out from the government.

Yes! We could have struggled as your have rightly said.  We pondered over that very option as well, but wisdom demanded that it would be more realistic and opportune to wage the struggle from both street and the parliament.

A sort of moral pressure was on our party because of the reinstatement of the sacked Army chief which also forced us to opt for the resignation option which has now facilitates us to heat both the streets and the parliament.

Take it this way but not as a defeated mentality.

TGQ2: It is rumored that your party was awaiting a ruse to quit the government as your government had become unable to perform. Is the Army Chief episode just the ruse to quit the government? Now also tell us that the emerging situation is bit different and thus where the people's war and the Nepal 's Communist Movement stood at the moment? Your opinions please.

Narayan Kaji: This allegation is hundred percent baseless. Albeit, the expectations that the people have had from our government could not be fulfilled. I agree to it. The transitional phase and the coalition sort of government came in the way. We were thinking on how to work for the people in a much more effective manner. We haven't fled for fear of any sort of mis-performance.

The people's war is not like the one what we have had in the past but then yet the revolutionary struggle remains intact. Keeping the strategic objectives of the people's war, we are at a different stage of struggle. The mode has only changed, the essence remains the same. The already stated strategy remains as it is. Rest assured.

As regards the Nepali revolution, well! It is proceeding with its own unique identity and in the process we have come to this stage of peace process and for the drafting of a new constitution.

Now our entire efforts will be aimed at integration of the Armies and draft a constitution and establish a "People's Democratic National Federal Republic". We will write a constitution that will be against feudalism and imperialism. But the reactionaries and the imperialists have been impeding the drafting of the new constitution. This is the main issue where the fight between the two forces is on. We believe in the safeguarding of national pride and are engaged in this regard, however, others are blocking our way in their own styles. If the domestic and the international reactionary forces continue to put hurdles in our main objectives, we will have no option left other than to wage a final decisive war against those forces-the reactionaries indeed.

TGQ3: While forming government, your party claimed of several miracles to happen. However, those were not forthcoming. Now you say that the constitution will be made in favor of the people. How come this? Is it only a hollow assurance to the people or some thing else?

The way, as you claim, you were not allowed to function in the government, the same manner other parties may not allow you to draft the constitution of your liking in the coming days. What say you?

Narayan Kaji: You look at the chain of political events that have unfolded in the mean time. We proved ourselves correct when we said that elections to the constituent assembly were possible. It became a reality as against what others claimed then. It was basically our agenda which was later beamingly followed by all those who had been against such an election.

The constitution which we prefer may not be allowed to be written but we will succeed in the long run. The people themselves will force others to take our line then though obstacles may crop up in the process.

The attack or say the main target of the People's War and the last Revolution was not only the Monarchy but also the traditional parliamentary system. What the people need today is the forward looking People's Republic which is in essence the People's Democratic Republic where people remain sovereign and their supremacy prevails. People's Republic can only guarantee national pride which obliterates the entire feudal and imperial symptoms prevailing in the society. This is the best system that suits to the needs of the common workers, peasants and the exploited ones of this country.

Those who will prefer to object to proceed in this regard will be automatically sidelined by the people. We can thus hope that we will be able to frame a people's constitution of our preference.

As regards to your supplementary question, let me tell you frankly that no force on earth can challenge the strength and the will of the people. However, this does not mean that our aim will not pass through obstacles, but will be sidelined by the people themselves ultimately.

But if the people feel that their preferences are being challenged by some quarters they will wage a sort of final battle against those who come in their way. The revolution in that case will be imminent.

TGQ4: You have been telling the people that the President staged a Coup d'etat. But how is it a Coup? If so then how will you proceed in the days ahead against the Presidential decision? Why would be your comment?

Narayan Kaji:  That is crystal clear. The President wanted to find his role going out of the ambit of the constitution. His decision has established that we have two equally powerful centers in the State. This in itself tantamount to a Coup d'etat. Yes! It was not a military Coup d'etat although.

We demand that the President's decision must be taken back at any cost. We have already declared our struggle against the decision. We will coordinate the struggle of both the streets and the parliament. We will force him to take his decisions back come what may. If he doesn't come to terms as demanded by our party then indeed the peace process and the drafting of the new constitution will see a major set back.

We just want to bring the derailed interim constitution on track. We will thus restore the lost people's supremacy.

TGQ5:  What the President should do now? What if the President doesn't retract from his previous decision? How the politics will go then? Your remarks please.

Narayan Kaji: The President should reverse his decision. For that he should make null and void the decision that facilitated the sacked Army Chief Katwal to retain his post. More over, if the President wants to keep up to the prestige and pride of the Presidential institution, he must apologize to the people unconditionally.

Well, if he doesn't then we will not allow the parliament to run. We though want a new government in place that honors the people's supremacy but not that of the Army's. In fact, the interim constitution has been derailed. The formation of a new government with the constitution derailed will not get sanction of our party. That's all.

2009-05-13 06:30:12

'सरकारबाट बाहिरिनुपर्ला भन्ने सोचेका थिएनौँ'- मोहन वैद्य 'किरण’

25, May 2009 

माओवादीभित्र 'सिद्धान्तका गुरु’ मानिने मोहन वैद्य 'किरण’ खरो नेताका रूपमा चिनिन्छन् । गएको मंसिर पहिलो साता खरिपाटीमा भएको राष्ट्रिय कार्यकर्ता भेलामा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालविरुद्ध छुट्टै दस्तावेज प्रस्तुत गरेरमात्र होइन, संविधानसभा सदस्यबाट राजीनामा दिएरसमेत उनी चर्चामा आएका थिए । हालैको प्रधानसेनापति प्रकरणमा पार्टीले सरकार छाड्नुपर्ला भन्ने कल्पनासमेत नगरेको उनको भनाइ छ । प्रस